Sterke prijsstijging bouwgrond hindert nieuwbouw in Nederland

In 2022 heeft in alle delen van Nederland - zowel in landelijke als stedelijke gebieden - een explosieve stijging van prijzen voor bouwkavels betaald door particulieren plaatsgevonden. Deze stijging was het sterkst in de Randstad, met de stad Utrecht (+100 procent) en Rotterdam (+55 procent) als grootste uitschieters. De prijsstijging in Den Haag (+22 procent) en Amsterdam (+13 procent) bleef relatief beperkt. Voor deze steden geldt echter dat de grondprijzen al in 2018 en 2019 snel zijn gestegen. Ook in provincies als Friesland (+26 procent), Utrecht (+49 procent) en Noord-Holland (+43 procent) waren de stijgingen fors; Flevoland (-9 procent) is de enige provincie waar in 2022 sprake was van een prijsdaling. Dat blijkt uit onderzoek waarin ABN AMRO op basis van data van het Kadaster in kaart heeft gebracht in welke Nederlandse regio’s de grondprijzen het snelst zijn gestegen. In totaal zijn ruim 345.000 transacties van bouwkavels voor grondgebonden woningen tussen 2008 en 2022 geanalyseerd.

Prijzen voor bouwkavels bereikten recordhoogte in 2022

De overheidsambitie om tot 2030 jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te bouwen, is volgens ABN AMRO moeilijk te realiseren zonder een significante daling van de grondprijzen. Prijsstijgingen van nieuwbouwwoningen worden niet alleen veroorzaakt door de hoge bouw- en materiaalkosten. Ook de prijzen voor bouwkavels bedoeld voor grondgebonden woningen zijn dus gestegen. Tussen 2019 en 2021 stegen deze prijzen (+17 procent) al in een veel hoger tempo dan de bouwkosten (+9 procent) en sinds begin 2022 hebben deze zelfs een recordhoogte bereikt. De prijzen voor bouwkavels worden deels beïnvloed door grondprijzen die eerder in de grondhandel voor de desbetreffende grond betaald zijn, bijvoorbeeld bij een transactie tussen een gemeente en een projectontwikkelaar. Het vooruitzicht met betrekking tot de grondprijzen is dat de meeste gemeenten niet van plan zijn de grondprijzen te verlagen.

Lagere grondprijzen en grotere transparantie cruciaal om nieuwbouw vlot te trekken

Uit recent onderzoek blijkt dat bijna de helft van de gemeenten verwacht opnieuw een prijsverhoging door te voeren en slechts 10 procent overweegt deze te verlagen. “Een daling van de grondprijzen is cruciaal om de bouw van nieuwe woningen weer op gang te krijgen. Dat betekent dat grondeigenaren water bij de wijn moeten doen. Zo hanteren veel gemeenten doelstellingen op het gebied van betaalbare woningen. Van deze woningen is de verkoopprijs lager, wat automatisch resulteert in een minder hoge grondprijs”, zegt Paul Bisschop, Sector Econoom Bouw en Vastgoed bij ABN AMRO. Over de gehele linie is het van groot belang dat een grotere transparantie ontstaat over grondposities en hoe grondprijzen tot stand komen. Alle relevante spelers in de keten dienen op basis hiervan met elkaar in gesprek te gaan met als doel om samen betaalbare nieuwbouw te kunnen blijven realiseren.”