Vooral in compacte stadstuinen, waar de toepassing van de regels vaak op praktische grenzen botste, zorgt een recente omzendbrief voor meer flexibiliteit. Percelen tot zes meter breed of achtertuinen van maximaal 100 m² kunnen voortaan eenvoudiger oplossingen toepassen, zonder in te boeten op ruimte of tuinbeleving.
Bovengronds waar het kan: wadi als slimme oplossing
Tuinarchitecte Lisbeth Creemers is fan van oplossingen die zo eenvoudig en zichtbaar mogelijk zijn. Denk aan regenwater dat van dak of verharding naar een groenzone kan afvloeien, of een wadi die water tijdelijk opvangt en vertraagd laat insijpelen. "Een wadi klinkt voor sommigen als een 'moeilijke verplichting', maar in werkelijkheid is het vaak een van de meest logische en natuurlijke manieren om regenwater te laten infiltreren. Niet alleen omdat het moet, maar vooral omdat je tuin er veel aan heeft. Met een bovengrondse oplossing leef je trouwens meer mee met water in de tuin. Je ziet wat er gebeurt na een bui, en je tuin wordt er ecologisch sterker van."Ook in kleinere stadstuinen hoeft een wadi geen struikelblok te zijn. "Die verlaagde zones hoeven niet per se een stuk gras te zijn. Je kan ze bijvoorbeeld perfect integreren in beplanting. Met de juiste planten kan dat verrassend veel aan én oogt het geheel net zachter en natuurlijker."
Ondergronds mag vaker (bij kleine tuinen), maar doe het doordacht
Waar vroeger een bovengrondse wadi bijna altijd verplicht was, laat de versoepeling vandaag in kleine tuinen meer ruimte voor ondergrondse infiltratie, bijvoorbeeld met kratten of buizen. Dat kan een oplossing zijn wanneer de tuin simpelweg te klein is en de ruimtelijke puzzel moeilijk wordt.Creemers benadrukt wel dat ondergrondse infiltratie nooit een 'snelle technische fix' mag zijn. "Veel hangt af van je bodemtype. In zwaardere of vettere grond kan zo'n systeem na verloop van tijd dichtslibben – dat zie je ook bij drainagebuizen. Daarom moet je correct ontwerpen én correct aanleggen, idealiter in nauwe afstemming met tuinarchitect en tuinaannemer. Precies daar maken tuinstudie en uitvoering samen het verschil: een doordachte analyse van bodem, water en gebruik, vertaald door een ervaren tuinaannemer, bepaalt of een systeem ook op lange termijn blijft werken. Tuinaannemers hebben bodemkennis, kunnen waterstromen lezen en weten hoe materialen zich na tien jaar gedragen. Probeer hemelwaterinfiltratie niet als een losse ingreep te bekijken, maar als een totaalconcept. Dat maakt het verschil tussen een snelle oplossing en een tuin die op lange termijn ecologisch blijft werken."
Beplanting als waterbuffer
Wie regenwater slim wil aanpakken, denkt best niet alleen in buizen en kratten, maar ook in ruimtelijke opbouw en beplantingskeuzes – precies waar de tuinstudie het verschil maakt. Lisbeth Creemers: "Planten zijn een enorme buffer. Hun wortelgestel helpt de bodemstructuur, draagt bij aan drainage en voert water vertraagd af naar de grondwatertafel. Er zijn tal van soorten die natte en droge periodes aankunnen en tegelijk extra leven brengen in de tuin. Moerasspirea is daar een mooi voorbeeld van: de plant heeft een heel leuke bladstructuur, aangename hoogte, mooie bloeiwijze, trekt vlinders en bijen aan... Mensen herkennen die plant ook van wandelingen uit de natuur, altijd fijn. Ook zegge, een siergras, past heel goed in een waterrijke omgeving."
Meer vrijheid mag geen excuus worden om te verharden
De versoepeling biedt extra flexibiliteit voor kleine tuinen, maar de kern blijft dezelfde: regenwater hoort zo veel mogelijk in de tuin te blijven. "Die versoepeling mag niet aanzetten tot weer meer verharden", waarschuwt Creemers. "Waterdoorlaatbaarheid moet een positief ontwerpinstrument zijn, geen excuus."Volgens haar zit de grootste winst in een mentaliteitsverandering: water niet zien als iets dat weg moet, maar als een bouwsteen van een kwaliteitsvolle tuin. "Techniek alleen is niet de oplossing. We moeten leren om natuurlijk om te gaan met hemelwater. Stop met water te zien als een probleem dat snel weg moet. Omarm het! Water kan net een grondstof zijn die je tuin mooier, sterker, koeler en ecologischer maakt als je er bewust mee omgaat. Een tuin is een belangrijke schakel in waterbeheer. Als je pas op het einde wat groen toevoegt, heb je heel wat kansen gemist."
Net daarom pleit Tuinaannemer.be ervoor om regenwater niet als 'verplichting' te bekijken, maar als een kans om je tuin toekomstgericht aan te pakken. Een goede tuinaannemer helpt daarbij niet alleen met de uitvoering, maar ook met het denkwerk. Dat vertrekt vaak vanuit een degelijke tuinstudie die de ruimtelijke, ecologische en technische krijtlijnen vastlegt: waar kan water naartoe, welke zones kunnen bufferen, welke materialen zijn verstandig, en welke beplanting maakt het geheel sterker?
