Veel eigenaars of kandidaat-kopers gaan ervan uit dat een perceel dat dicht bij een dorp of langs een woonlint ligt, later wel kan worden omgevormd tot bouwgrond. In de praktijk gebeurt dat echter zelden. De Vlaamse ruimtelijke ordening probeert open ruimte zoveel mogelijk te beschermen. Daardoor blijft landbouwgebied in de meeste gevallen landbouwgebied.
Gewestplannen en RUP's
De bestemming van grond in Vlaanderen is vastgelegd in officiële plannen van de overheid. Het bekendste instrument is het gewestplan. Dit systeem werd in de jaren 70 ingevoerd en verdeelt Vlaanderen in verschillende zones met elk hun eigen bestemming.
Op deze kaarten krijgen gebieden een specifieke kleur, afhankelijk van het toegelaten gebruik.
- Geel: landbouwgebied
- Rood: woongebied
- Groen: natuurgebied
- Paars: industriegebied
Hoewel de gewestplannen nog steeds juridisch van kracht zijn, worden ze vandaag niet meer aangepast. Nieuwe ontwikkelingen worden vastgelegd via ruimtelijke uitvoeringsplannen, meestal afgekort tot RUP's. Daarmee kunnen Vlaamse of lokale overheden specifieke zones opnieuw bestemmen of verder verfijnen.
Via de online kaarttoepassing Geopunt kan iedereen nagaan welke bestemming een perceel heeft. Dat is een eerste en essentiële stap voor wie grond wil kopen of bouwen.
Van landbouwgrond bouwgrond maken
Stel dat je eigenaar bent van een stuk landbouwgrond op een goed bereikbare locatie, bijvoorbeeld vlak bij een dorpskern of langs bestaande bebouwing. Het perceel wordt misschien gebruikt als akker of paardenwei, maar je ziet er potentieel in als toekomstige bouwgrond. De vraag is dan of je de bestemming kunt laten aanpassen.In theorie is dat mogelijk, maar in de praktijk gebeurt het zelden. Particulieren kunnen zelf vrijwel niets ondernemen om landbouwgrond te laten omzetten naar bouwgrond. Alleen de overheid kan zo'n bestemmingswijziging doorvoeren via een ruimtelijk uitvoeringsplan of een andere planningsprocedure.
Zelfs dan gebeurt dit meestal enkel in het kader van grotere ruimtelijke projecten. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van een nieuwe woonzone, de aanleg van infrastructuur of een industrieterrein. In sommige gevallen worden bestemmingen aangepast om historische fouten in oudere plannen te corrigeren, maar dat zijn uitzonderingen.
Wie dus met bouwplannen zit, doet er goed aan om meteen te zoeken naar percelen die al als woongebied zijn ingekleurd. Daar is bouwen in principe toegestaan, al kunnen er nog steeds bijkomende voorschriften gelden vanuit stedenbouwkundige regels of lokale plannen.
Kort samengevat: landbouwgrond kan theoretisch een andere bestemming krijgen, maar de kans daarop is klein. Voor wie zekerheid wil, blijft een perceel dat al officieel als bouwgrond is aangeduid de veiligste keuze.
