Volgens beide sectororganisaties is de crisis niet tot één oorzaak te herleiden. De bouw kreeg de voorbije jaren te maken met een opeenstapeling van schokken, van corona en de oorlog in Oekraïne tot de energiecrisis, hogere loonkosten en stijgende rente. Daarbovenop komen recente prijsstijgingen van bouwmaterialen, onder meer door de crisis in het Midden-Oosten. Dat alles zet de winstmarges onder druk en doet consumenten en andere bouwheren vaker beslissen om projecten uit te stellen of helemaal te schrappen.
Meerdere oorzaken achter recordcijfer
Een deel van de faillissementen hangt volgens Bouwunie samen met het hoge aantal starters dat vooral tijdens en vlak na de coronaperiode in de bouw actief werd. Zulke jonge ondernemingen zijn doorgaans kwetsbaarder wanneer verschillende crisissen elkaar snel opvolgen. Ook de opkuis van zogenaamde spookbedrijven speelt volgens de organisatie mee in het hoge cijfer.Tegelijk benadrukken Bouwunie en Embuild dat niet alleen jonge bedrijven in de problemen komen. Ook gevestigde ondernemingen voelen de impact van een markt die steeds moeilijker draait. De bouw- en installatiesector is immers sterk afhankelijk van de algemene economische conjunctuur. Zodra het economisch moeilijker gaat, worden bouwprojecten uitgesteld of afgevoerd, met omzetverlies en liquiditeitsproblemen als rechtstreeks gevolg.
Minder werk en kleinere marges
Dat de druk hoog blijft, blijkt ook uit recente signalen op het terrein. Uit een bevraging van Bouwunie blijkt dat slechts 15 procent van de bouwbedrijven voor meer dan een half jaar werk in de orderboeken heeft. Daarnaast zegt 8 op de 10 bouwbedrijven hinder te ondervinden van recente prijsstijgingen van materialen zoals isolatie, EPDM, PVC en andere aardoliegerelateerde producten.Die hogere kosten kunnen bedrijven niet altijd doorrekenen. Tegelijk kijken klanten de kat uit de boom door de oplopende kosten, de dalende betaalbaarheid en de algemene onzekerheid. Daardoor worden minder projecten opgestart, raken orderboekjes minder goed gevuld en slinken de marges verder.
Nieuwbouw staat zwaar onder druk
Vooral in de woningbouw en renovatiemarkt is de impact groot. Embuild wijst erop dat een nieuwbouw voor veel gezinnen vandaag financieel nog moeilijk haalbaar is. Volgens de federatie vloeit ongeveer de helft van de totale kost van een nieuwbouw naar de overheid, wat de toegankelijkheid van bouwen verder bemoeilijkt.Daarom vragen zowel Bouwunie als Embuild een verlaagd btw-tarief van 6 procent voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning. Ook woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd, moeten volgens beide organisaties onder dat gunsttarief kunnen vallen. Zo'n maatregel moet volgens hen niet alleen de sector ondersteunen, maar ook nieuwbouw opnieuw betaalbaarder maken voor gezinnen.
Oproep tot bredere ondersteuning
Naast een btw-verlaging schuiven beide organisaties nog andere maatregelen naar voren. Bouwunie vraagt onder meer om onbenutte gronden te activeren, leegstand aan te pakken en voor meer rechtszekerheid te zorgen rond verdichting en herontwikkeling. Daarnaast is volgens de organisatie gerichte steun nodig voor consumenten, bijvoorbeeld via premies, goedkope leningen en begeleiding.Ook Embuild pleit voor een breder ondersteunend kader. De bouwfederatie vraagt om vergunningen, registratierechten, premies, waarborgen en leningen op een doordachte manier in te zetten. Tegelijk benadrukt ze het belang van blijvende investeringen in infrastructuur. Meer bouw- en renovatieactiviteit heeft volgens Embuild immers niet alleen effect op de sector zelf, maar ook op de bredere economie en op de overheidsinkomsten.
Sector vraagt snel ingrijpen
De recordcijfers van 2026 tonen volgens Bouwunie en Embuild vooral aan dat de crisis in de bouw nog lang niet voorbij is. Wat begon als een combinatie van economische tegenwind en oplopende kosten, is intussen uitgegroeid tot een structureel probleem dat zowel bedrijven als kandidaat-bouwers raakt.Voor beide organisaties is de boodschap duidelijk: zonder bijkomende maatregelen dreigt de neerwaartse spiraal zich verder te zetten. De bouwsector vraagt daarom snel ingrijpen om de activiteit opnieuw aan te zwengelen en wonen weer haalbaarder te maken.
