De weg naar koolstofneutraal, het nut van subsidies en de tekorten in de bouwsector

  BE   30 juni 2021 Bron: Essencia
De weg naar koolstofneutraal, het nut van subsidies en de tekorten in de bouwsector
Hoe staat het met de bouwsector in Vlaanderen? Wat zijn de uitdagingen voor vandaag en morgen? En hoe gaan we koolstofneutraal naar de toekomst toe? Een aantal experten uit het veld hebben zich over deze en andere vragen gebogen. Aan het woord zijn Vlaams minister van FinanciŽn en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele, CEO van Wienerberger BelgiŽ Caroline Van de Velde, Professor Johan Albrecht van de Universiteit Gent en Bieke Gepts, zaakvoerder van onderzoeksbureau Essencia Marketing.

De bouwsector doet het goed. Sinds het einde van de eerste lockdown ziet men dat de bouwactiviteit is aangetrokken en de experten zijn het erover eens dat de bouwsector zich in een hoogconjunctuur begeeft. ďWe bevinden ons op het niveau van 2004 Ė 2005 Ė 2006, waar ook wel naar gerefereerd wordt als de gouden jaren van de bouwsectorĒ, legt Bieke Gepts uit.

Niettegenstaande staat de sector voor een aantal uitdagingen, zowel op lange als korte termijn.

Een kader van ambitieuze doelstellingen voor 2050

Een eerste belangrijke uitdaging ligt in het feit dat de EU tegen 2050 het eerste koolstofarme continent wil zijn. Om dit te bereiken moet de uitstoot in alle sectoren dalen met 80 tot 95%, ook in onze bouw- en woningsector. De Vlaamse regering heeft daarvoor een tijdje geleden de handen in mekaar geslagen met de bouwsector en kwam zo tot het Renovatiepact 2050. Het doel is tegen 2050 te evolueren naar een bijna energieneutraal woningpark.

Wetende dat we met een enorm verouderd woningpark zitten, is dit zeker geen sinecure.

ďIn Vlaanderen voldoet 5% van de woningen aan de normen die voorzien zijn voor 2050, in WalloniŽ is dat 1% en in Brussel voldoet slechts 0.5% aan deze normenĒ, staaft Professor Albrecht. Concreet moet 97% van de woningen op 30 jaar tijd getransformeerd worden.

De renovatiegraad moet dus fors omhoog. Maar toch zien we in de praktijk dat deze de laatste 10 jaar is afgevlakt. ďEn dan moeten we ons de vraag stellen hoe dit komt.Ē Een reden is zeker de financiŽle barriŤre. Zo blijkt ook uit het onderzoek van Professor Albrecht: ďBijna de helft van de Vlaamse woningeigenaars heeft niet voldoende middelen om de noodzakelijke renovaties voor een klimaatneutrale woning te kunnen doorvoeren. 20% van deze groep geeft aan een tekort tot 50.000 euro te hebben.Ē

Preview op de bouwsector
Maar, zo nuanceert de professor, langs de andere kant zijn er ook heel wat eigenaars die wťl de financiŽle middelen hebben maar ook niet renoveren. In het beleid moet dus niet enkel gekeken worden naar de financiŽle ondersteuning voor zij die niet voldoende middelen hebben om te renoveren, maar ook zeker de eigenaars die het wel kunnen, meetrekken in het verhaal naar 2050.

De zin en onzin van premies

Minister Diependaele is het eens met deze vaststelling. ďWe moeten zeker niet te snel denken dat we het wel zullen oplossen met premies.Ē Daarom wordt er ook een belangrijke focus gelegd op het over de streep trekken van eigenaars die momenteel gťťn voordelen zien in het uitvoeren van een energetische renovatie of die het wel kunnen, maar niet doen. De minister vervolgt: ďDe oplossing zit daar in het sensibiliseren van de bevolking opdat mensen het prioritair belang ervan gaan inzien. Eigenaars moeten willen investeren in hun project, in het belang van het milieu ťn de eigen portemonnee.Ē

Toch blijft het beschikbaar stellen van premies een belangrijke aanmoediging. Zeker in de huidige situatie waarbij de prijzen van de kwalitatief slechtere woningen de afgelopen jaren gestegen zijn. Dit impliceert dat vele kopers vandaag de dag niet of minder snel kunnen renoveren omdat de aankoop van de woning al zeer duur was. FinanciŽle ondersteuning is dan zeker wenselijk.

Preview op de bouwsector
Maar ook, zo merken de experts op, is het belangrijk te weten hoe de woning ervoor staat op het vlak van energie om te weten welke renovatiekosten de koper of eigenaar nog te wachten staan. En daar is het EPC-attest een belangrijke parameter voor.

Kennis van het EPC is een belangrijke hefboom

De noodzaak inzien van klimaatrenovaties hangt ook samen met het kennen van de toestand van de woning. En daar knelt blijkbaar ook het schoentje. Veel eigenaars weten op dit moment niet wat het EPC is van hun woning. Het kennen van die waarde kan aanzetten om alsnog over te gaan tot een renovatie, zeker voor de eigenaars die geen financiŽle barriŤre hebben, en met het oog op het behoud van de waarde van het pand.

Minister Diependaele merkt in dat kader op dat 2050 voor heel wat eigenaars nog ver weg in de toekomst ligt. Het perspectief op lange termijn moedigt vandaag de dag nog onvoldoende aan om nu al rekening te houden met de normen en het waarde-behoud in 2050 bijvoorbeeld. Ook daar ligt er dus nog een belangrijke uitdaging voor de toekomst. Als men de normen van 2050 wil kunnen realiseren, moet men nu aan de slag.

Uitdagingen van vandaag in de bouwsector

Maar hoe zit het met de bouwsector zelf? Zijn zij klaar om mee aan de slag te gaan? Caroline Van de Velde, CEO van Wienerberger BelgiŽ, bevestigt dat het goed gaat met de bouwsector, maar kampt, net zoals vele bouwbedrijven, met een steeds groter worden tekort aan grondstoffen en producten. ďEn dat tekort wordt alleen maar groter nu China en de VS terug heropleven na de covid-pandemie. Gevolg? De prijzen stijgen enorm en snel. Zo is de aankoopprijs van hout verdubbeld en ook isolatie is veel duurder geworden.Ē Dit heeft uiteraard een effect op de prijzen van de renovatiekosten, want leveranciers zullen op een bepaald moment ongetwijfeld deze prijsstijgingen moeten doorrekenen aan de eindconsument. Het zal dan ook belangrijk zijn om een balans te vinden tussen de stijgende prijzen en tegelijk vermijden dat de investeringen op termijn dalen. Zo is er de vrees voor een stijging van de inflatie, die in de VS al oploopt tot 5%.

Preview op de bouwsector
Maar ook een tekort op de arbeidsmarkt en het vinden van geschikt personeel in de bouw, is een enorm pijnpunt. In de bouwsector zijn er veel knelpuntberoepen, denk maar aan metsers en dakdekkers, maar ook in de industrie. Hier gaat het vaak om de technische beroepen. Het vinden van de juiste profielen voor IT, Automation, processing,Ö blijkt een groot probleem. Toch is er in Vlaanderen, met zijn tewerkstellingsgraad van ongeveer 75%, zeker nog arbeidspotentieel. Het heractiveren van de werkloosheidspopulatie, en het omscholen van mensen naar knelpuntberoepen in de bouw, is zeker een weg die verder bewandeld moet worden.

Dit tekort heeft ook een invloed op de werking van bedrijven in de bouwsector. Zo merkt Bieke Gepts op dat er steeds meer wordt ingezet op prefab en geÔndustrialiseerd bouwen, om zo minder afhankelijk te zijn van medewerkers.

Prijsevolutie op de woningmarkt

Tot slot is er vandaag de dag nog de schaarste aan bouwgronden en de daarbij horende stijgende woningprijzen. Hoe schatten de experten daar de toekomst in? Professor Albrecht: ďIk verwacht dat men alsmaar meer zal inzetten op de afbraak van zeer slechte woningen om deze te vervangen door duurzame nieuwbouwwoningen. Voornamelijk in de stad zal dit een belangrijke factor zijn om aantrekkelijk te blijven.Ē

Het verlaagde BTW-tarief van 6% (i.p.v. 21%) zal daarbij een cruciale rol spelen. Minister Diependaele beaamt en is eveneens voorstander om de registratierechten nog verder te doen dalen. ďMensen gaan dan sneller een woning kopen en verkopen. Dit geeft alleen maar voordelen, zo zullen mensen bijvoorbeeld sneller geneigd zijn dichterbij hun werk te wonen, dus ook naar mobiliteit toe geeft dit perspectief.Ē

Preview op de bouwsector: conclusie

De experten rond de tafel zijn het met elkaar eens: de bouwsector boomt maar staat, samen met de overheid, voor de nodige uitdagingen. Er is een belangrijke taak weggelegd voor het ondersteunen en sensibiliseren van woningeigenaars om de ambitieuze koolstofneutrale doelstellingen te behalen. Tegelijkertijd heeft de bouwsector de belangrijke taak om de groei te kunnen bijhouden, gezien het enorme potentieel op de renovatiemarkt. Het aantrekken van arbeidskrachten en voldoende voorraden speelt daarbij zeker een belangrijke rol.



Lees ook:

  • Bouw & Wonen Partners:
  • Recticel
  • Wienerberger
  • Credishop
  • Loxone
  • bouwinfo