Architecten vragen modernisering van Architectenwet uit 1939

De Vlaamse Raad van de Orde van Architecten heeft op vrijdag 6 maart een visienota voorgesteld met concrete voorstellen om de Architectenwet van 1939 te moderniseren. Volgens de Vlaamse Raad is een hervorming noodzakelijk omdat het huidige wettelijke kader, dat de titel en het beroep van architect beschermt, niet langer aansluit bij de manier waarop de bouwsector vandaag georganiseerd is.

Een wettelijk kader uit 1939 in een 21e-eeuwse bouwrealiteit

De huidige Architectenwet dateert uit 1939 en werd opgesteld in een bouwcontext die sterk verschilt van de hedendaagse realiteit. Architecten werken vandaag samen met een breed netwerk van bouwheren, aannemers, studiebureaus, projectontwikkelaars en andere gespecialiseerde partners, terwijl ook contractvormen, digitalisering zoals BIM, duurzaamheidsvereisten en verzekeringsverplichtingen de afgelopen decennia sterk zijn geëvolueerd.

De Vlaamse Raad stelt vast dat deze ontwikkelingen hebben geleid tot een structureel onevenwicht tussen:

• de verregaande burgerrechtelijke en tuchtrechtelijke aansprakelijkheid van de architect;
• de vaak beperkte contractuele en feitelijke beslissingsmacht;
• en een vergoeding die niet steeds in verhouding staat tot de opgelegde verantwoordelijkheden.

Dit spanningsveld wordt versterkt door onder meer de toepassing van de tienjarige aansprakelijkheid, de verplichte verzekering van de burgerlijke beroepsaansprakelijkheid en de toenemende juridisering van het bouwproces.

Breed overleg met het werkveld

Ter voorbereiding van haar visienota richtte de Vlaamse Raad een werkgroep op die uitgebreid overleg pleegde met leden-architecten en diverse stakeholders uit de bouwsector. Het resultaat is een gedragen aanzet tot een beleidsdocument dat een toekomstgericht antwoord formuleert op structurele knelpunten binnen het huidige wettelijke kader.

Kernprincipes van de voorgestelde hervorming

De voorgestelde modernisering steunt op volgende fundamentele uitgangspunten:

1. Herwaardering van ontwerp en architecturale kwaliteit
   De Vlaamse Raad pleit ervoor de kerntaak van de architect opnieuw centraal te stellen: het ontwerpen en bewaken van architecturale kwaliteit in het algemeen belang. Het beroep mag niet herleid worden tot loutere risicobeheersing of administratieve compliance.



2. Evenwicht tussen aansprakelijkheid, beslissingsmacht en vergoeding
   De visienota beoogt een juridisch coherente koppeling tussen verantwoordelijkheid en reële beslissingsmacht. Aansprakelijkheid moet proportioneel zijn en in verhouding staan tot de effectieve invloed die de architect heeft op ontwerp- en uitvoeringsbeslissingen.



3. Proportionele verdeling van aansprakelijkheid
   In lijn met hedendaagse samenwerkingsmodellen in de bouwsector pleit de Vlaamse Raad voor een evenwichtige en transparante aansprakelijkheidsverdeling tussen alle betrokken actoren. Elke partij dient aansprakelijk te zijn voor haar eigen fouten en binnen haar eigen competentiedomein.



4. Ruimte voor architecturale ambitie en innovatie
   Door het herstellen van het evenwicht in verantwoordelijkheden en risico's wil de Vlaamse Raad ruimte creëren voor meer architecturale ambitie, innovatie en duurzame kwaliteitsontwikkeling, zonder dat dit leidt tot een disproportioneel juridisch risico voor één enkele actor.

Naar een toekomstbestendig wettelijk kader

Met deze visienota wil de Vlaamse Raad bijdragen aan een constructieve dialoog met beleidsmakers en de federale wetgever over een actualisering van de Architectenwet. Een modern wettelijk kader moet zowel de bescherming van het algemeen belang als een werkbare en rechtszekere beroepsuitoefening garanderen.