Hoewel haar oorspronkelijke prototypes meestal in hout worden gemaakt, bleek het zwarte PLA-model verrassend toegankelijk. Door de schaal en het materiaal wordt het object makkelijk hanteerbaar en uitnodigend om uit elkaar te halen en opnieuw samen te stellen. Precies dat speelse karakter trok de aandacht tijdens de vakmanschapsbeurs in Bokrijk, waar bezoekers spontaan begonnen te experimenteren met het bouwmodel.
Traditioneel vakmanschap
De Spijker in Bokrijk is een van de meest herkenbare vakwerkgebouwen van het openluchtmuseum. Het woord spijker verwijst naar het middeleeuwse "spicarium", een opslagruimte waar boeren en pachters graan, oogst of waardevolle goederen veilig bewaarden. Het was een functioneel maar belangrijk gebouw in het dagelijkse dorpsleven. Wat De Spijker bijzonder maakt, is de heldere vakwerkconstructie. Een stevig houten skelet, opgebouwd met eeuwenoude pen-en-gatverbindingen, vormt de dragende structuur.De wanden zijn ingevuld met leem of vlechtwerk, maar het hout doet het echte werk. Daardoor lees je bij dit gebouw bijna letterlijk hoe het in elkaar zit: elke stijl, schoor en verbinding is zichtbaar. "Precies om die reden wordt De Spijker vaak gebruikt in educatieve context", Ik zou hier niet zeggen dat het vaak wordt gebruikt in educatieve context, maar misschien iets van de uitleg voor selectie van hierboven integreren? legt lector Fraussen uit. "Het is compact, overzichtelijk en toont perfect hoe traditioneel vakmanschap functioneerde. Het gebouw is een tastbare reminder van de landbouwgeschiedenis, maar ook van de verfijning en logica van historische houtbouw."
Oude techniek in een nieuw jasje
PLA, een biologisch afbreekbaar materiaal, blijkt een verrassend elegante drager voor ambacht. De miniatuur toont in één oogopslag hoe pen-en-gatverbindingen eeuwenlang de ruggengraat vormden van onze houtarchitectuur. De puzzelachtige structuur maakt spelenderwijs duidelijk wat vakmanschap inhoudt: logica, precisie, schoonheid. "In HOU(D)T van ons komen authentieke houtbewerkingstechnieken samen in een interactief bouwmodel", gaat Fraussen verder. "Ik wil aantonen dat ambacht geen reliek is, maar een levende taal. Door het tastbaar te maken, hoop ik dat mensen opnieuw de waarde van techniek en erfgoed voelen."Tijdens een bezoek aan de vakmanschapsbeurs in Bokrijk kreeg het project onverwacht wind in de zeilen. "Vakmanschap gaat over kennis én kunde, kwaliteit en puurheid. Met Bokrijk VAKlab ontwikkelen en bestendigen we die troeven op een hedendaagse manier. Sara ontwierp Houd(t) van ons in het kader van onze BKRK-award, een wedstrijd waarbij we elk jaar 10 geselecteerden coachen in het ontwikkelen en vermarktbaar maken van een product, dat traditioneel vakmanschap aan hedendaagse innovatie koppelt.
Sara schopte het in 2024 tot finalist, en we vonden haar miniatuurmodel zo intrigerend dat we het vandaag in de Bokrijk-museumshop en -webshop verkopen. Zo kan houten vakwerk, een stukje architectuurerfgoed, ook jongere generaties prikkelen om met handen, hoofd en hart aan de slag te gaan", licht Igor Philtjens, voorzitter van Het Domein Bokrijk vzw en gedeputeerde van Erfgoed, toe. Wat het model zo aantrekkelijk maakt? Het is compact, duurzaam en verrassend speels. "Het leent zich inderdaad perfect als educatief materiaal, als geschenk, als bouwset voor kinderen, of simpelweg als elegant object dat op je bureau vertelt dat erfgoed geen verleden tijd is", zegt Fraussen.
Tastbaar vakmanschap voor vandaag én morgen
Fraussen ziet haar project als een uitnodiging om opnieuw aandacht te hebben voor het ambacht achter onze gebouwen. "We leven in een tijd waarin veel digitaal gebeurt", zegt ze. "Maar iets in je handen hebben, iets in elkaar klikken, voelen waar de verbinding zit… dat blijft uniek. Vakmanschap heeft toekomst wanneer het zichtbaar en begrijpelijk wordt."
