De sterke terugval van bouwvergunningen België zet de woningmarkt verder onder druk. Minder nieuwbouw woningen betekent een kleiner aanbod op zowel de koop- als huurmarkt, terwijl de behoefte aan woningen blijft toenemen. Embuild waarschuwt dat ingrijpen noodzakelijk is om een structurele wooncrisis te voorkomen en de woningbouw opnieuw betaalbaar te maken.
In België zijn er tijdens de eerste 11 maanden van 2025 vergunningen voor de bouw van 37.138 woningen uitgereikt. Dat is het laagste aantal sinds 1998 en nog eens 9% minder dan tijdens dezelfde periode in 2024, toen er 40.834 vergunningen werden gegeven, zo blijkt uit cijfers van Statbel. De verklaring voor deze daling omvat verschillende factoren: de gestegen prijzen van bouwmaterialen en de rentestijgingen (ook al is de rente sinds een jaar opnieuw stabiel) zorgden voor een hogere bouwkost (met 29% in vergelijking met vijf jaar geleden), terwijl ook het vergunningsproces complexer wordt en de duurzaamheidsnormen strenger.
Er zijn tegen 2050 in België 900.000 extra woningen nodig (waarvan 600.000 woningen in Vlaanderen, 6000 in Brussel en 280.000 in Wallonië), als gevolg van de bevolkingsgroei (+800.000 inwoners), de veranderende woonbehoeften (meer singles, éénoudergezinnen en ouderen die langer zelfstandig wonen) en de structurele toename van de vraag naar tweede verblijven. Er zal dus massaal gebouwd moeten worden om een wooncrisis af te wenden en om de woningprijzen onder controle te houden.
"Daarom pleiten we voor een verlaagd btw-tarief van 6% voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning, en voor woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd. Het gaat om een gerichte, sociaal rechtvaardige maatregel die eventueel beperkt kan worden in functie van de oppervlakte, naar analogie met het huidige stelsel voor sloop en heropbouw", zegt Niko Demeester, CEO van Embuild. "Dit is de enige federale hefboom die op korte termijn impact kan hebben op de prijs van een woning."
Vandaag vloeit meer dan de helft van de kostprijs van een nieuwbouwwoning terug naar de overheid via btw, registratierechten en heffingen. Op een woning van 350.000 euro (70.000 euro voor de grond en 280.000 euro voor de nieuwbouw) gaat bijna 59.000 euro naar btw alleen. Voor veel mensen is dat simpelweg onhaalbaar. Door nieuwbouw opnieuw betaalbaar te maken, versterken we het aanbod, ondersteunen we onze economie en geven we gezinnen weer perspectief op een energiezuinige woning.
Ook de woningrenovatie blijft ondermaats scoren: de vergunningen hiervoor zitten op het laagste niveau sinds 2017. Nochtans staat ons land niet alleen qua woningbouw voor een gigantische opdracht, maar ook op het vlak van renoveren van woningen. België telt vandaag 5,7 miljoen woningen. Die zijn gemiddeld 75 jaar oud en 92 procent voldoet niet aan de energienormen van 2050. Concreet betekent dat dat 5,2 miljoen woningen gerenoveerd moeten worden. Het huidige renovatietempo ligt echter veel te laag: jaarlijks wordt slechts 0,8 procent van de woningen aangepakt (41.000 woningen), terwijl dat minstens 4 procent zou moeten zijn om de doelstellingen te halen (209.000 woningen). Per dag worden er nu in ons land 112 woningen gerenoveerd, terwijl we nood hebben aan 574 renovaties per dag. Het tempo moet dus maal vijf.
