Het voorstel geldt voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning en voor woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd, telkens binnen een oppervlaktebeperking. Hoe die beperking wordt ingevuld, bepaalt volgens Embuild de doeltreffendheid. De bouwfederatie acht minstens 150 m² nodig om een voldoende groot deel van de nieuwbouwmarkt te bereiken, nieuwbouw voor veel particulieren betaalbaarder te maken en ook gezinnen met kinderen perspectief te bieden.
"150 m² biedt voldoende ruimte voor een gezinswoning", zegt Niko Demeester. "Wie de oppervlaktevoorwaarde voor een btw-verlaging te krap maakt, sluit veel gezinnen uit die vandaag net moeite hebben om hun bouw- of aankoopplannen te financieren. De federale regering moet kiezen voor een maatregel die op het terrein het verschil maakt."
De financiële drempel om te bouwen of een nieuwbouwwoning te kopen, is de voorbije jaren steeds hoger geworden. Naast de btw van 21% kwamen duurdere bouwmaterialen, hogere arbeidskosten, strengere normen en een gestegen rente. Ook juridische onzekerheid en lange vergunningstrajecten bemoeilijken nieuwe projecten.
Bij een nieuwbouwproject van 350.000 euro, waarvan 70.000 euro voor de grond en 280.000 euro voor de bouw, bedraagt de btw op de bouwkosten alleen al 59.000 euro. Ook de financiering weegt zwaar: de gemiddelde vaste rente voor een hypothecaire lening op 25 jaar bedraagt inmiddels 4,58%, het hoogste peil in vijftien jaar.
"Gezinnen krijgen tegelijk een hoge bouwfactuur, een zware belastingfactuur en duurdere financiering voorgeschoteld", zegt Niko Demeester. "Een btw-verlaging is de enige hefboom waarmee de federale regering op korte termijn nieuwbouw opnieuw betaalbaarder kan maken. Dan moet ze die hefboom wel krachtig genoeg inzetten."
Intussen bevindt het aantal bouwvergunningen zich op het laagste niveau sinds 2002 en daalt het nieuwbouwvolume onafgebroken sinds 2022. Daardoor dreigt het tekort aan woningen verder op te lopen. De gevolgen blijven niet beperkt tot kandidaat-kopers. Gezinnen die hun aankoop- of bouwplannen opbergen, zoeken vaak een huurwoning. Dat verhoogt de druk op de Belgische huurmarkt, die slechts 26% van het woningaanbod vertegenwoordigt. Voor sommige huurwoningen melden zich nu al 60 tot 70 kandidaten. Vooral kwetsbare gezinnen dreigen daardoor steeds moeilijker een betaalbare woning te vinden.
"De begrotingsonderhandelingen bieden een kans om gezinnen opnieuw uitzicht te geven op een eigen woning en tegelijk het huuraanbod te versterken", besluit Niko Demeester. "Daarvoor is een btw-verlaging nodig die voldoende woningen bereikt. Een oppervlaktegrens van 150 m² is essentieel om van die maatregel doeltreffend woonbeleid te maken."
