Dat de betaalbaarheidsproblematiek groot is, blijkt uit een grootschalige marktbevraging die de sector liet uitvoeren. Ruim 1 op de 4 Belgen die een eigen huur- of koopwoning zoekt (26,8%) kan die vandaag niet betalen. Vaak betekent dit dat mensen noodgedwongen in hun huidige situatie blijven, bijvoorbeeld door thuis te blijven wonen en verder te sparen. Vooral in Brussel is de situatie scherp: daar zegt 37% een eigen stulpje financieel niet aan te kunnen. In Wallonië gaat het om 26,8% en in Vlaanderen om 25,0%.
"Dat is misschien wel een van de meest confronterende cijfers uit het onderzoek", zegt Katrien Kempe van de Beroepsvereniging van de Vastgoedsector (UPSI-BVS). "Meer dan 1 op de 4 Belgen die op zoek is naar een pand, zegt dat kopen of huren financieel niet haalbaar is. Dat toont hoe prangend het debat over betaalbaar wonen is."
Een wereld van verschil voor 1 op 3
Zij die zich dan toch een eigen stekje kunnen veroorloven, moeten meer dan eens kiezen voor een oude bestaande – lees: vaak energieverslindende woning. Een duurzame nieuwbouwwoning zit er niet voor iedereen in. Voor 4 op de 10 Belgische huizenjagers (40,7%) vormt de meerkost die 21% btw met zich meebrengt, een belangrijke financiële drempel bij de keuze voor nieuwbouw. Bij jongeren onder 35 jaar blijkt nieuwbouw nog utopischer: voor 43,9% is een nieuwbouwwoning hierdoor onbetaalbaar."Betaalbaarheid is dus zeker bij jongeren een groot probleem, maar niet uitsluitend. Het speelt in alle leeftijdsgroepen", aldus Katrien Kempe van UPSI-BVS. "Een btw-verlaging zou heel wat impact hebben. Zeker als die btw-verlaging zich zou richten op enerzijds kopers van een enige en eigen woning (én dat voor woningen met een beperkte oppervlakte) en anderzijds op investeerders, op voorwaarde dat men voldoet aan bepaalde verhuurvoorwaarden", gaat Kempe verder.
Dubbele winst
Vandaag kost een nieuwbouwappartement van 95 m² in ons land gemiddeld bijna 320.000 euro, en een nieuwbouwhuis van 160 m² net geen 400.000 euro. Daar moet je nog 21% btw bijtellen, waardoor de eindfactuur nog eens ettelijke tienduizenden euro's hoger komt te liggen. Mocht de btw verlaagd worden van 21 naar 12%, zoals politiek al vaker geopperd werd, dan zou dit toekomstige eigenaars 30.000 euro schelen, afhankelijk van het type woning, en dat puur aan btw.1 op de 3 Belgen (31,1%) die vandaag niet anders zou kunnen dan een oude woning te kopen, zegt dat dit hen de mogelijkheid zou geven om voor een energiezuinige woonst te kiezen. Bij jongeren onder 35 jaar loopt dit nog hoger op, tot liefst 36%.
"Die 30.000 euro maakt het verschil tussen het wel of niet kunnen aanschaffen van een nieuwbouwwoning. En dus van een energiezuinige woning, waardoor ook hun woonkost nog eens zal dalen", zegt Katrien Kempe van UPSI-BVS. "Vooral bij de Vlamingen (32,9%) én de Walen (31,2%) zou zo'n btw-verlaging doorslaggevend zijn. In het Brusselse Gewest, waar de prijzen sowieso een stuk hoger liggen, zou de maatregel bij 1 op de 5 (21,2%) van de bevolking rechtstreeks impact hebben."
"Een btw-verlaging is uiteraard geen wondermiddel dat alle betaalbaarheidsproblemen oplost", zegt Katrien Kempe. "Maar het heeft absoluut impact, omdat je jonge mensen (-35-jarigen) zo al ten minste de keuze kan laten maken tussen nieuwbouw en verouderd bestaand vastgoed. Zo boek je als maatschappij een dubbele winst: meer betaalbaar wonen én een versnelling van de verduurzaming van ons woningpark. Potentieel zou het zelfs iedereen kunnen doen klimmen op de woonladder, omdat de prijzen worden gedrukt door het stijgende aanbod: wie huurt, zal plots wél kunnen kopen óf kwalitatiever kunnen huren. De hele samenleving doet potentieel voordeel bij zo'n btw-verlaging op nieuwbouw."
Bijna 7 op 10 huurders willen liever kopen
En daar stopt het niet: een btw-verlaging neemt volgens de sector ook druk van de ketel op de private huurmarkt. Van de bevraagde huurders geeft namelijk bijna 7 op de 10 (69,3%) aan liever te willen kopen, maar dat financieel niet te kunnen. Ze moeten dus verplicht blijven huren op een erg krappe huurmarkt. Daarnaast zegt 47,9% van de huurders niet in hun voorkeurswoning te wonen omdat de keuze op de markt simpelweg te krap is."Dat maakt duidelijk dat we niet alleen naar de vraag, maar vooral naar het aanbod moeten kijken. Daar wringt het schoentje al langer", zegt Olivier Carrette van UPSI-BVS.
"Een btw-verlaging zou maar liefst 27,8% van de Belgen over de streep trekken om te investeren in een nieuwbouwwoning voor verhuur. Dat betekent meer kwalitatieve en energiezuinige huurwoningen op de markt. In een huurmarkt waar het aanbod vandaag structureel onder druk staat, kan dat zorgen voor meer keuze voor huurders en de druk op de huurprijzen verlichten. Bovendien versnelt het ook de vernieuwing van ons woningpatrimonium. Dat is belangrijk, want amper 5% van de Belgische woningen voldoet vandaag al aan de vooropgestelde energiestandaarden voor 2050."
Geen blanco cheque
UPSI-BVS benadrukt dat een verlaging van de btw volgens de sector vooral vanuit het betaalbaarheidsperspectief voor de consument moet worden bekeken. De sector pleit voor een gerichte en doorgerekende maatregel, waarbij niet alleen de lagere btw-inkomsten worden bekeken, maar ook de economische activiteit die de maatregel kan genereren én de impact op betaalbaar wonen.UPSI-BVS spreekt daarom van een budgetneutrale operatie, die volgens de sector grondig moet worden bekeken. "Wij vragen geen blanco cheque", zegt Olivier Carrette. "Wel dat de volledige maatschappelijke en economische impact wordt doorgerekend. Als een lagere btw leidt tot meer nieuwbouw, meer woonaanbod, meer transacties en bijkomende economische activiteit, dan moet dat mee in rekening worden gebracht bij de evaluatie van deze maatregel."
