De recente stijging van de gasprijs en de bijna 40 procent duurdere stookolie tonen hoe kwetsbaar huishoudens blijven zolang ze afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. Volgens de sector moeten Vlaanderen en Europa daarom versneld inzetten op elektrificatie van verwarming en koeling. Fossielvrije oplossingen zoals warmtepompen maken woningen minder afhankelijk van geopolitieke spanningen en onvoorspelbare internationale energiemarkten.
"Mocht deze crisis blijven voortduren, dient de Vlaamse regering onze huishoudens en bedrijven te helpen om zo snel mogelijk de stap te zetten van gas of stookolie naar elektrificatie. In plaats van de gas- en oliefactuur te subsidiëren, want al dat geld verdwijnt rechtstreeks naar het buitenland", zegt Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen.
"Elektrificatie is vandaag de snelste en meest doeltreffende manier om onze energieafhankelijkheid te verminderen. Hoe sneller we verwarming, koeling en mobiliteit elektrificeren, hoe beter we ons beschermen tegen schokken op de internationale energiemarkten", aldus Kris Van Dingenen, Algemeen Directeur van Techlink. Techlink is de beroepsorganisatie voor installateurs binnen de koepelorganisatie Embuild.
Bijna de helft van de woningen is warmtepompklaar
Volgens recente cijfers beschikt 46% van de eengezinswoningen over een EPC label A, B of C. Dat betekent dat bijna de helft van de woningen al klaar is voor fossielvrije verwarmingsoplossingen of daarvoor beperkte aanpassingen nodig heeft. Toch blijft de overstap vaak uit. De belangrijkste drempel blijft de hoge elektriciteitsprijs. Zelfs bij de huidige uitzonderlijk hoge prijzen voor gas en stookolie blijft elektriciteit te duur, waardoor veel gezinnen twijfelen om de stap naar een warmtepomp te zetten.Tegelijk heeft een kwart van de eengezinswoningen nog energielabel F, wat wijst op een energieverslindend gebouw dat eerst grondig moet worden gerenoveerd. Voor deze groep zijn een grondige renovatie met gerichte steunmaatregelen noodzakelijk om de energietransitie haalbaar te maken. Dat geldt evenzeer voor appartementen. Een vierde van de Vlamingen woont in een flat.
Renovatietempo moet verviervoudigen
"Tegen 2050 dienen alle woningen een label A te hebben. Uit een recente berekening van Embuild blijkt dat het renovatietempo in Vlaanderen moet verviervoudigen van 0,8% per jaar vandaag naar 3,2%. Dat betekent 325 renovaties per dag in de plaats van de 81 momenteel", zegt Caroline Deiteren."Als elektriciteit goedkoper wordt, wordt grondig renoveren en een volledige elektrificatie automatisch de logische keuze. Dan worden oplossingen zoals warmtepompen, batterijen en elektrisch rijden niet alleen duurzamer, maar ook gewoon goedkoper voor gezinnen en bedrijven", voegt Kris Van Dingenen van Techlink eraan toe.
Grondige, vergunde renovaties lopen terug
In het derde kwartaal van 2025 werden 4.334 grondige renovaties vergund (bron: statbel). Dat is het minste in vijf jaar. In 2021 ging het voor dezelfde periode nog om 5.654. In totaal werden er dat jaar maar liefst 21.794 renovaties vergund. De energiecrisis zette heel wat huishoudens aan tot renoveren. Tegen 2024 was dat aantal weggezakt naar 17.694. Voor 2025 staat de teller voorlopig (zonder het vierde kwartaal) op 12.819, maar doorgaans is het vierde kwartaal het slechtste. De vooruitzichten voor het volledige jaar 2025 zien er bijgevolg niet rooskleurig uit.Het aantal grondige renovaties neemt dus duidelijk af. Tijdens de energiecrisis besloten veel gezinnen hun woning energiezuiniger en fossielvrij te maken. Vandaag zien we het tegenovergestelde: steeds minder gezinnen starten een grote renovatie. Als die trend zich doorzet, dreigt het aantal grondige renovaties dit jaar nog verder te dalen. Jammer want de sector is al voorbereid: meer dan 90% van de verwarmingsinstallateurs heeft al ervaring met het installeren van warmtepompen.
