Visrestaurant blijkt bij renovatie oude bioscoop

Tot zijn grote verbazing trof D.G. Hoekmeijer van aannemersbedrijf Scheurer een oude bioscoop aan in het pand aan de Klaverstraat 122 in Amsterdam.

Pas na de gunning en na het openbreken van de ruimte, kon directeur D.G. Hoekmeijer van aannemersbedrijf Scheurer uit Amsterdam zich een beeld vormen van het eigenlijke werk. Tot zijn grote verbazing trof hij een oude bioscoop aan waarvan de wanden en plafonds al meer dan veertig jaar aan het oog onttrokken waren geweest.

De laatste huurder van het pand aan de Kalverstraat 122 in Amsterdam was een eigenaar van een visrestaurant. De constructie van het restaurant was zodanig dat van de oorspronkelijke ruimte niets te zien was. Hoekmeijer: “In de oude bioscoopzaal was een staalconstructie opgenomen als een doos-in-doosconstructie.” Van de bioscoop zelf wist inmiddels bijna niemand meer iets af en toegang tot de ruimte was niet mogelijk, omdat de sleutels zoek waren. Na gunning moest Hoekmeijer een stalen deur aan de achterzijde forceren om binnen te komen. “Dat was toch een spannend moment omdat je eenvoudigweg niet weet wat je aantreft.” Wat hij aantrof was in elk geval een chaos. Kapotte vloeren, oude inventaris, vervallen wanden, gescheurde plafonds en een oud ketelhuis. Het was volgens Hoekmeijer “levensgevaarlijk” om te betreden, maar de aannemer moest toch aan de slag. Na het verwijderen van de koelcellen en magazijnen van het restaurant, de meeste rommel en het aanbrengen van voorzieningen om veilig te werken, trof Hoekmeijer de eerste art-nouveauschilderingen aan van de voormalige Corso-bioscoop uit 1910.
Ook de restanten van het plafond bleken in die stijl te zijn. “Het is zonde, maar het meeste gaat verloren. Ten eerste omdat het plafond is uitgevoerd in papier maché op riet en veel te brandgevaarlijk is en ten tweede omdat van de muurschilderingen nog maar een klein gedeelte in tact is.” Alle betrokken partijen zetten zich inmiddels driftig in, om te kijken om of een en ander wellicht in het nieuwe ontwerp is terug te brengen.
Na het leeghalen startte de aannemer met het digitaal inmeten van de 13 meter hoge bioscoopzaal. “Aan de hand van oude tekeningen of een nieuwe tekening van de begane grond konden we niet aan de gang gaan, temeer daar de gevels en bouwmuren niet waterpas staan.”
Vast onderdeel voor het werken in Amsterdam is het uitvoeren van een grondonderzoek en ook hier stelde de aannemer vast dat de grond licht vervuild was. In totaal heeft de aannemer een laag van een halve meter grond verwijderd.

Staalconstructies
Vertraging liep Scheurer op door de vondst van oude staalconstructies die nergens op tekening stonden. Vanwege de grote hoeveelheid verrassingen en de aanpassingen die dat tot gevolg had, belegt het bouwteam soms driemaal per week een vergadering. “We hebben het werk gekregen op basis van een aanbesteding. Maar vanaf de daadwerkelijke start van het project werken we gewoon in bouwteamverband.” De aannemer heeft daarbij onder meer te maken met twee opdrachtgevers, MN Services uit Rijswijk als eigenaar van het pand en The Sting, de toekomstige huurder. Een andere reden voor het frequent vergaderen is de instelling om het werk ondanks aanpassingen en meerwerken toch voor de bouwvak op te leveren. “De vierkante winkelmeters in de Kalverstraat zijn dure meters”, aldus Hoekmeijer.
Het pand krijgt een compleet nieuwe betonnen vloer op 65 stalen buispalen. Omdat het centrum van Amsterdam al eeuwen is bebouwd, treft Scheurer ook hier veel puin en oude funderingen aan. Om ervoor te zorgen dat De Waalpaal Funderingstechnieken te stalen buispalen toch kon heien, boorde Scheurer de gaten waar nodig voor met een diamantboor. “Die gaat overal doorheen, ook door het eiken spreid-sel, dat als onderlaag voor heel oude funderingen werd gebruikt. Alleen los puin geeft bij het voorboren problemen. In dergelijke gevallen ging de boor eruit en de casing erin en kon de heier de stalen buizen tot op de eerste zandlaag op een diepte van 13 meter onder NAP heien.”
Ter voorbereiding op de funderingswerkzaamheden heeft Scheurer bouwkundige opnamen gemaakt van tien omliggende panden voor het geval dat scheurvorming optreedt. Tot op dit moment is dat gelukkig niet het geval.
De nieuwe vloer met een dikte van 35 centimeter zit ingekast in de bestaande bouwmuren en draagt het complete pand. Op die manier is de oude fundering geheel ontlast. Onderdeel van het inpandige werk is de bouw van een entresol. Hiervoor brengt de aannemer een complete staalconstructie in het gebouw. De gevels en bouwmuren werkt hij af met een metalstud wand.
Behalve de cascowerkzaamheden binnen, herstelt Scheurer ook het metsel- en voegwerk van de gevels aan de buitenzijde en het dak inclusief goten en hemelwaterafvoeren waar nodig. Speciaal voor het werk zijn stalen jukken ontworpen, die voorzien van tralieliggers aan het ‘eigen’ gebouw zijn opgehangen, om de zes daken van belendende panden te sparen.
Het grootste probleem tot dusverre blijkt de logistiek. Aflevering van materialen en goederen kan alleen aan de Kalverstraatzijde slechts tussen zeven en elf uur ’s ochtends. Aan de achterzijde is slechts een zeer smalle toegang bereikbaar. “Voor het afvoeren van vervuilde grond betekende dat dat we heel snel twee bakken met een inhoud van 15 kubieke meter vol konden afvoeren en dan lag het afvoeren van grond weer een dag stil.” Toch ziet Hoekmeijer de logistiek niet als een belemmering. “Logistiek als onderdeel van het bouwproces is een van onze specialiteiten. Op deze locatie in de oude binnenstad is het bouwkundig gezien het meest gecompliceerde onderdeel en wij zien het dan ook als een uitdaging om het goed te laten verlopen.”