Van bovenaf metselen op een te krappe bouwplaats

Het Nederlandse Brada, onderdeel van de Wienerberggroep, produceerde voor het het kantoor van het Waterschap Zeeuwse Eilanden een klasse 1 ‘schuine’ steen. Die heeft de vorm van een parallellogram. Met deze stenen kan gevelbouwer Terpstra een gevel bouwen die 3 graden achterover helt.

Er is maar weinig ruimte op de bouwplaats van het kantoor dat het Waterschap Zeeuwse Eilanden laat bouwen in Middelburg. Weinig ruimte voor de machinist van de mobiele bouwkraan en de gevelbouwer om materialen op te slaan. Gevelbouwer Terpstra uit Zierikzee kan er maar één lading stenen tegelijk kwijt. Dat vergt wel even een andere werkwijze.

In de gevel van het waterschapskantoor zullen zo’n 280.000 stenen worden verwerkt. Directeur H. Terpstra noemt het daarmee één van de grootste gelijmde gevels in Nederland. Het bedrijf zet vijftien eigen medewerkers op het project. Anders dan normaal wordt niet van onder naar boven, maar van boven naar beneden gewerkt. De stenen worden verlijmd en het resultaat is na uitharding meteen het eindproduct. Er komt geen voeger meer aan te pas en de gevel krijgt geen stootvoegen. Op die manier moet de gevel schoon blijven en niet besmeurd raken door allerlei metseltechnische handelingen.
De gevel wordt vaksgewijs van boven naar onder opgebouwd. Om de verdieping loopt een stalen hoekprofiel over de bovenkant van de kozijnen om het gebouw heen. Dat profiel dient als steun voor het metselwerk dat vanaf het hoekstaal wordt opgebouwd. Elk segment begint vanaf het stalen profiel met een speciale sponningsteen. Die dekt de metselsteun af zodat een ononderbroken gevelvlak ontstaat. Leverancier Brada maakte deze klasse 1 sponningsteen op bestelling.
Het Nederlandse Brada, onderdeel van de Wienerberggroep, produceerde voor het waterschapskantoor ook een klasse 1 ‘schuine’ steen. Die heeft de vorm van een parallellogram. Met deze stenen kan Terpstra een gevel bouwen die 3 graden achterover helt. De stenen hebben een enigszins gegolfde zijkant en een wat metallieke kleur. Omdat ze worden verlijmd valt de voeg kleiner uit dan met metselspecie.

Gevelplan
Verlijmen is een arbeidsintensiever proces dan metselen. Uitgang is het gevelplan van de architect. Niet alles is evenwel vooraf te bepalen en niet alles wat de architect wil is in de praktijk te verwezenlijken. Het gevelplan schreef voor dat de hoekstenen van de hellende gevel koud moesten aansluiten op die van de aangrenzende. Dat bleek niet mogelijk omdat er anders problemen zouden ontstaan met uitzetting.
Het werk aan de gevel en de afbouw binnen staan los van elkaar. Het casco is waterdicht en de gemetselde gevel heeft vooral een esthetische functie. Water dat achter de gevel komt kan daar weinig schade aanrichten. Mede door het ontbreken van stootvoegen wordt het casco goed geventileerd. Alle (stel)kozijnen zijn waterdicht afgewerkt.