Het gebouw moet de komende jaren uitgroeien tot een levend laboratorium waar onderzoekers, bedrijven en beleidsmakers samenwerken aan de bouwsector van morgen. Daarmee wil RECONSTRUCT aantonen dat gebouwen niet langer ontworpen hoeven te worden om ooit gesloopt te worden, maar dat onderdelen na gebruik eenvoudig kunnen worden gedemonteerd, hergebruikt of aangepast.
Het Brusselse demogebouw is één van twee Europese pilootprojecten, naast een tweede demonstratiegebouw in Barcelona, die bewijzen dat circulair bouwen vandaag al haalbaar is. "In Barcelona demonstreren we de recyclage van de bouwmaterialen, terwijl we ons voor het demogebouw in Zellik focussen op het hergebruik van bouwelementen", aldus professor Hubert Rahier (vakgroep Sustainable Materials Engineering, SUME) Binnen RECONSTRUCT werken overigens drie VUB-onderzoeksgroepen samen: Architectonische Ingenieurswetenschappen (ARCH, Niels De Temmerman & Jeroen Poppe), Mechanica van Materialen en Constructies (MEMC, Tine Tysmans & Erich Meiners Muñoz) en Sustainable Materials Engineering, (SUME, Hubert Rahier & Gulsen Nazerian). Het project wordt gecoördineerd door ITeC en brengt zestien partners uit heel Europa samen.
VUB ontwikkelt materialen én digitale oplossingen
De onderzoekers ontwikkelden onder meer innovatieve alkali-geactiveerde cementen waarin hoogovenslak en plantaardige reststromen worden verwerkt. Die materialen veroorzaken tot vijf keer minder CO₂-uitstoot dan traditioneel cement en sluiten volledig aan bij de principes van circulair bouwen. In combinatie met lichte, modulaire bouwelementen ontstaan gebouwen die eenvoudig kunnen worden opgebouwd, aangepast en opnieuw gedemonteerd.Om dat te demonstreren zal een vloerelement (tussen 1ste en 2e verdieping) over een jaar uit het gebouw gehaald worden en vervangen worden door een element gemaakt uit aan de VUB ontwikkeld cement, waarvan de wapening niet langer met betonijzer zal gebeuren, maar met textiel. "Voor het dragend vloersysteem gebruikten we vezelwapening in plaats van staalwapening", zegt prof. Tine Tysmans. "Zo vermijd je corrosieproblemen, waardoor we niet enkel dunner maar ook duurzamer kunnen bouwen. De betonelementen gebruiken minder beton, zijn lichter en gaan langer mee dan klassieke staalbeton. Ze zijn bovendien ontworpen om eenvoudig gedemonteerd en hergebruikt te worden. Zo past deze innovatie binnen circulair bouwen op bouwcomponent-niveau."
Het gebruik van dergelijk technisch textiel als wapening kan de hoeveelheid beton in een constructie tot met 80 procent reduceren, wat een serieuze economische maar ook ecologische winst betekent.
Daarnaast ontwikkelt de VUB ook de digitale bouwstenen van de circulaire economie. Dankzij materiaalpaspoorten, BIM-modellen en zogenaamde digitale tweelingen blijft elk bouwonderdeel gedurende zijn volledige levenscyclus traceerbaar. Een digitale tweeling is een virtuele kopie van iets dat in de echte wereld bestaat, zoals een gebouw, machine, fabriek of zelfs een stad. Die digitale kopie krijgt voortdurend gegevens van het echte object, bijvoorbeeld over temperatuur, energieverbruik, slijtage of beweging. Zo kunnen de onderzoekers op een computer volgen wat er gebeurt, problemen voorspellen en veranderingen testen zonder meteen iets in de werkelijkheid aan te passen. Dat alles maakt toekomstig hergebruik eenvoudiger en zorgt voor een efficiënter beheer van grondstoffen.
De onderzoeksresultaten worden voorts gedeeld met bedrijven, ontwerpers en overheden via de Brussels Circular Construction Hub, die binnen RECONSTRUCT wordt uitgebouwd.
Bouwinnovatie in de proeftuin
Het demogebouw werd gerealiseerd in de proeftuin van Green Energy Park, de innovatieorganisatie die samen met de VUB en tal van partners duurzame oplossingen ontwikkelt en test. De proeftuin bevindt zich op het researchpark in Zellik, waar onderzoek rond energie, mobiliteit, zorginnovatie en circulaire bouw samenkomt.Het gebouw bestaat uit een compacte prefabconstructie van ongeveer 60 vierkante meter en zal de komende jaren worden gebruikt voor metingen, demonstraties, opleidingen en workshops. Zo wordt het een praktijkomgeving waarin nieuwe bouwtechnieken onder realistische omstandigheden kunnen worden getest en verfijnd.
