Daarmee gaat de restauratie van de Mechelse kathedraal een nieuwe, intensieve fase in. Na decennialange ingrepen aan toren, exterieur en recent ook de daken, verschuift de focus nu naar een grondige interieurrestauratie en een vernieuwde bezoekersontsluiting. De provincie Antwerpen, de stad Mechelen en de kerkfabriek Sint-Rumoldus trekken hierin samen op om zowel het religieuze als het culturele en toeristische toekomstverhaal van het monument te verzekeren.
In 2018 werd een beheersplan opgemaakt. In het visie- en faseringsvoorstel waarvoor de provincie in 2024 opdracht gaf, bevestigt Architectenbureau Studio Roma de nood aan een grondige aanpak van het interieur. Ook voor de Sint-Romboutstoren worden restauratiewerken en aanpassingen aan de technieken voorzien. De komende jaren staan er dus heel wat werken op de planning. Dat maakt een goede afstemming meer dan ooit noodzakelijk, zeker omdat de opdrachten worden uitgeschreven door verschillende opdrachtgevers: de provincie Antwerpen, de stad Mechelen en de Metropolitaanse kerkfabriek Sint-Rumoldus.
"De komende jaren worden cruciaal voor de toekomst van de kathedraal. Met deze overeenkomst zorgen we ervoor dat alle partners vanuit één gedeeld plan werken. Dat is de beste garantie op een kwaliteitsvolle restauratie en op een doordachte ontsluiting voor bezoekers", stelt gedeputeerde Luk Lemmens, bevoegd voor Erfgoed.
De Mechelse kathedraal krijgt een gemeenschappelijk onthaal. Cruciaal daarbij is afstemming rond het ontsluiten van de verschillende delen van het gebouw (toren en kerkgebouw), een illustratie van het belang van deze samenwerking.
"De Sint-Romboutskathedraal is een van de meest herkenbare bakens van de stad. De komende jaren zullen er verschillende fases en werven zijn. Door samen te werken vanuit één visie vermijden we ad-hoc oplossingen. Dat is belangrijk voor een monument van deze schaal en complexiteit. Elk van de partners brengt zijn expertise en rol in. Door samen te plannen vermijden we dubbel werk en gemiste kansen. Dat is de beste manier om de Sint-Romboutskathedraal toekomstgericht te beheren", vult schepen Greet Geypen van de stad Mechelen aan.
De partners bereiden samen ook de indiening van het restauratiedossier voor bij de Vlaamse overheid, met het oog op subsidiëring. Daarnaast maken ze afspraken over de toekomstige organisatie van het onthaal en de ticketing voor kathedraal en toren, als onderdeel van een geïntegreerde bezoekerswerking. Daarbij wordt ook bekeken hoe vanaf 2030 een betalende toegang kan bijdragen aan een kwaliteitsvolle bezoekerservaring en een duurzaam beheer en onderhoud op lange termijn.
De kathedraal blijft in de eerste plaats een gebouw voor de katholieke eredienst, maar haar uitzonderlijke cultuurhistorische waarde vraagt om maximale toegankelijkheid. De partners engageren zich daarom tot één geïntegreerde culturele en toeristische ontsluiting, met bijzondere aandacht voor een veilige, comfortabele en inclusieve toegang via het westportaal. Nabij deze ingang komt op termijn het gezamenlijk onthaal. Dat maakt in de toekomst een boeiend combibezoek aan kerk en toren mogelijk.
"De kathedraal is gedeeld erfgoed van de ruime gemeenschap in Mechelen, de provincie en ver daarbuiten en daarom willen we dit prachtige monument ook breed openstellen zonder afbreuk te doen aan zijn religieuze betekenis", vervolgt Emmanuel Gerard van kerkfabriek Sint-Rumoldus
De restauratie verloopt in meerdere fases, gespreid over meerdere jaren. In fase 1 werden dringende instandhoudingswerken uitgevoerd, vonden de vooronderzoeken naar polychromische afwerkingen plaats, werd de klimaatinstallatie aangepast en kreeg de Sacramentskapel nieuw binnenschrijnwerk. Begin januari 2026 startte fase 2: de herinrichting van de noordelijke nevenlokalen. Paradepaardje is de integratie van een erfgoeddepot in de voormalige kapittelzaal. Aannemer Artes Woudenberg voert de werken uit, naar een ontwerp van tijdelijke maatschap Studio Roma – Madoc, in samenwerking met BEC. In het noordportaal komen sanitaire voorzieningen.
De volgende fases worden stapsgewijs voorbereid. In een volgende fase wordt de hoofdtoegang aangepakt. Daarna volgen, in latere fases, de restauratie van schip, transept en zijbeuken, inclusief de polychrome gewelfschilderingen en de inrichting van het gezamenlijke onthaal. Tot slot komen ook de kooromgang en kranskapellen, het hoogkoor en de noordelijke kapellen aan bod. Bezoekers mogen zich op termijn verwachten aan een museaal belevingsparcours.
"Als beheerder van de Sint-Romboutskathedraal investeerde de provincie Antwerpen recent in de daken, met een grondige opknapbeurt en veiligheidsvoorzieningen. Met een gezamenlijke aanpak willen de partners de Sint-Romboutskathedraal opnieuw laten aansluiten bij het hoge restauratieniveau van de Mechelse historische kerken en haar toekomst als religieus, cultureel en toeristisch baken veiligstellen," besluit gedeputeerde Luk Lemmens.
