Oud ziekenhuis verandert langzaam in nieuw

‘Ziekenhuisvriendelijk bouwen’, zo noemen ze het zonder al te veel overlast vervangen van een oud door een nieuw ziekenhuis bij het Universitair Medisch Centrum St Radboud in Nijmegen.

Het is een enorme klus die over tientallen jaren wordt uitgespreid. Stap voor stap wordt ruimte gecreëerd op het terrein zelf, verrijzen er nieuwe gebouwen en worden oude gesloopt. “Een soort domino-effect”, omschrijft F. van Baal, algemeen directeur van het Bedrijf Huisvesting, het bouwproces. Begin jaren negentig begon het nieuwbouwproject met het structuurplan en de goedkeuringsverklaring van de minister. De uitvoering loopt door tot 2008. Eigenlijk zijn we altijd aan het bouwen, maar deze decennia is er een verhoogde bouwactiviteit’’, plaatst Van Baal het project in een breder blikveld.
In de afgelopen jaren is de bouw van een ondergrondse parkeergarage afgerond, het nieuwe onderwijscentrum met medische bibliotheek en het logistiek centrum met de researchtoren waar vooral de laboratoria zijn ondergebracht. Afgelopen zomer kon de aannemer na een langdurige aanbestedingsperiode beginnen met de nieuwe bouwfase: de realisatie van het kinderziekenhuis, het diagnostiekgebouw en een deel van de centrale as waarop straks alle gebouwen aansluiten.
J. Bijl, coördinator bouwrealisatie van het UMC St Radboud: “Nu wordt er nog betrekkelijk aan de rand van het ziekenhuis gewerkt, straks grijpen we in de kern van het proces in, de backbone van het ziekenhuis”. In dat deel werken mensen en liggen er goederen, kabels en leidingen met medische gassen.
Noodvoorzieningen moeten er voor zorgen dat er tijdens de bouw niets mis gaat. “De veiligheid zit geborgd in de werkplannen”, zegt hoofddirectievoerder J. Coulier. Maar directeur H. Janssen van uitvoerder BAM Nelissen Van Egteren is reëel genoeg om rekening te houden met fouten. “Het gaat erom dat we het belang van het doorfunctioneren van het ziekenhuis inzien”, benadrukt hij.

Overlast
Kick-off meetings vergrootten de betrokkenheid van de uitvoerders bij het ziekenhuis. Een arts vertelde wat er allemaal speelt. Dat is goed aangeslagen bij de stafmedewerkers. “Overlast heb je altijd’’, stelt Janssen. “Maar kennis van overlast is de helft van het probleem.’’
Speciale bouwtechnieken worden niet ingezet om de overlast te beperken. “Heien hoefde hier toch al niet”, aldus de uitvoerder. Wel zijn medewerkers aan strikte regels gebonden. Een radio op de bouwplaats is taboe. Houten schuttingen ontnemen vooralsnog het zicht op de bouwput, bouwwegen en rijtijden zijn beperkt, evenals de bewegwijzering voor het bouwverkeer. Daarnaast wordt er zo min mogelijk op de bouwplaats geproduceerd. Veel prefabproducten die direct van de wagen in het werk worden geplaatst, beperken de activiteit. “Het bordje ‘sorry voor de overlast’ wordt hier niet geplaatst”, zegt Van Baal beslist. “Dat kan je je niet permitteren als je vijftien jaar aan het bouwen bent.”
De meest complexe fase in deze bouwperiode verwacht bouwcoördinator Bijl aankomende zomer. “Dan gaan we over van ruwbouw naar afbouw en zijn alle disciplines aan het werk”, verklaart Bijl. “Ook de validatie van de nieuwe ruimtes, de inrichting en inhuizing vormen een cruciaal moment. Tijdens de pieken op de bouwplaats zijn er naar schatting ruim vierhonderd man aan de slag.”
Naar verwachting loopt in 2008 de intensieve bouwperiode voorlopig ten einde. Dan is ook het tweede deel van de centrale as klaar, inclusief een aantal daarop aansluitende nieuwe gebouwen van het ziekenhuis. Plannen voor een vervolgtranche waarin ook de gebouwen van neurologie en k.n.o. op de centrale as worden aangesloten, zijn in voorbereiding.
De lange looptijd van het hele project staat op gespannen voet met de snelle ontwikkelingen op het gebied van medische technologie. Anticiperen op die ontwikkelingen blijft geboden. “We zijn altijd op zoek naar flexibiliteit”, stelt Van Baal. Zo werd vijf jaar geleden al in de plannen voor een van de gebouwen technisch rekening gehouden met de digitalisering van röntgenfoto’s.
“We willen natuurlijk het liefst een zo laat mogelijke beslissing in de planvorming. Maar als de uitvoering start, wordt er niets meer gewijzigd”, verklaart hij.