Nederlandse gemeente zet turbo op woningbouw met vergunningsvrij bouwen

In Noord-Brabantse gemeente Vught wordt voor het eerst gebruikgemaakt van vergunningsvrij bouwen om de woningbouw te versnellen. Dankzij de mogelijkheden van de Omgevingswet kunnen Bouwbedrijf Heijmans en de gemeente Vught bij het project Buitenplaats Kraaijenberg ruim 200 grondgebonden woningen realiseren zonder aparte omgevingsvergunning. Die aanpak kan de doorlooptijd met naar verwachting 1,5 tot 2 jaar verkorten.

De nieuwe werkwijze past binnen het omgevingsplan en voorkomt zo een afzonderlijke vergunningsprocedure. Dat betekent minder administratieve lasten, minder juridische procedures en vooral sneller duidelijkheid voor de woningbouw in Vught. Met dit project nemen Heijmans en de gemeente een voortrekkersrol in Brabant.

De provincie Noord-Brabant riep gemeenten onlangs op om deze wettelijke mogelijkheid, die sinds 2024 bestaat, toe te passen. Het college van B en W van Vught heeft deze uitnodiging opgepakt en ingestemd met deze werkwijze voor 'vergunningsvrij bouwen' voor het project Kraaijenberg. De gemeenteraad moet dit besluit nog goedkeuren.

Kortere procedure

Ook bij 'vergunningsvrij bouwen' blijft voor belanghebbenden de mogelijkheid om juridische middelen in te zetten volledig bestaan. De ruimtelijke afweging vindt alléén vooraf plaats bij de vaststelling van het Omgevingsplan en niet nog eens bij de afzonderlijke vergunningsaanvraag. Daarmee vervallen niet alleen proceduretijd en administratieve lasten, maar ook de bijbehorende bezwaar- en beroepsprocedures. Buitenplaats Kraaijenberg is op dit moment de enige ontwikkeling in Vught waar deze methode wordt toegepast.

Maatschappelijk draagvlak

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 60% van de Nederlanders vindt dat juridische procedures bij woningbouw korter en minder uitgebreid mogen zijn om de bouw van nieuwe woningen te versnellen. De aanpak in Vught sluit daarbij aan, terwijl zorgvuldigheid en rechtsbescherming behouden blijven. Brabants gedeputeerde Wilma Dirken, die gemeenten eerder opriep deze mogelijkheid te benutten, hoopt dat het Vughtse voorbeeld navolging krijgt.

"Dit is precies de beweging die we nodig hebben. De woningnood is groot, in Vught én in de rest van Nederland. Door slim gebruik te maken van de mogelijkheden van de Omgevingswet kunnen we procedures verkorten en sneller woningen opleveren, zonder afbreuk te doen aan zorgvuldigheid en inspraak. Ik pleit hier al langer voor, en het is geweldig om te zien dat Vught en Heijmans nu laten zien dat het ook echt kan. Ik hoop van harte dat veel meer gemeenten dit voorbeeld volgen en de versnelling omarmen."

'Dit vraagt een omslag in denken'

De Vughtse wethouder Jos den Otter (Wonen) reageert verheugd: "Het idee dat je woningen kunt bouwen zonder een vergunning vraagt om een omslag in hoe we daar als gemeente al jaren naar kijken. Bij het uitwerken raakten we er steeds meer van overtuigd dat het goed mogelijk is. Dat vraagt wel om goede afspraken vooraf en een uitgebreidere voorbereiding van het omgevingsplan. Die afspraken hebben we nu gemaakt. We gaan samen met Heijmans aan de slag om het omgevingsplan op te stellen, waarbij we de betrokkenheid van de omgeving waarborgen."

Samenwerking tussen overheid en markt

Heijmans pleit al langer voor kortere procedures om de woningbouw te versnellen. Clemens Hoedjes, directeur Vastgoed voor de zuidelijke regio, is blij met de samenwerking: "Het is goed om te zien dat wanneer overheid en marktpartij samen optrekken en gebruikmaken van de mogelijkheden die de Omgevingswet biedt, er daadwerkelijk versnelling kan ontstaan in de woningbouw. Dit laat zien dat tempo maken mogelijk is, zonder concessies te doen aan zorgvuldigheid of rechtsbescherming."