NL: Prijsexplosie bouw na archeologiewet

Een aanstaande wijziging van de Monumentenwet dreigt de ontwikkelingskosten van bouwprojecten flink op te jagen. Die vrees uiten Nederlandse bouwondernemingen, naar aanleiding van plannen van staatssecretaris Medy van der Laan van Cultuur om bouwers archeologisch onderzoek voorafgaand aan bouwwerkzaamheden te laten betalen.

Van der Laan bereidt momenteel de wijziging voor. De Tweede Kamer behandelt deze in het najaar. Van der Laan wil met de aanpassing het in 1992 gesloten Verdrag van Malta in Nederlandse regelgeving vastleggen. Die internationale overeenkomst, overigens al jaren geleden goedgekeurd door Eerste en Tweede Kamer, legt vast dat wie archeologische waarden 'verstoort', daarvoor ook de rekening betaalt. Dat betekent dat projectontwikkelaars en aannemers bij bouwprojecten opdraaien voor kosten voor archeologisch onderzoek en eventuele opgravingen, tenzij ze iets anders overeenkomen met degene die de grond heeft uitgeven, meestal de gemeente.

Kostenverhogende factor
De Nederlandse Vereniging van Bouwondernemingen, NVB, beschouwt de wetswijziging als een nieuwe kostenverhogende factor voor de bouw. “De kosten stapelen zich alleen maar op“ zegt directeur Frits Nuss. Ontwikkelaars kunnen de hogere grondprijs wel doorberekenen, maar het risico bestaat dat die hogere prijs een project onverkoopbaar maakt. Een recent rapport van het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) becijfert het budget voor archeologische meerkosten in de periode 2001-2010 op 102 euro mln tot 145 mln euro.
Volgens het EIB kan archeologisch onderzoek de prijs van bouwgrond doen stijgen, gemiddeld met zo'n 3 euro per vierkante meter. Bij belangrijke vindplaatsen loopt de meerprijs op van 7 euro tot 10 euro per vierkante meter. De vierkantemeterprijs nam in de periode 1998-2002 door andere factoren al toe van 147 euro naar 307 euro.

Archeologische eisen
Het EIB acht door de archeologische eisen ook een 'reducerende werking op omvang bouwproductie' mogelijk. 'Vooral in binnenstedelijke gebieden met een grote archeologische trefkans zullen ontwikkelende partijen eerder afhaken.' Daarbij bestaat de kans dat gemeenten meer tijd gaan steken in de bouwprocedure. Het EIB haalt de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) aan om te onderstrepen dat archeologisch onderzoek op bouwterreinen in 10% van de gevallen 'raak' zal zijn. Staatssecretaris Van der Laan wil de mogelijkheid openhouden dat gemeenten een bouwer of ontwikkelaar compenseren als de archeologische kosten door het dak gaan.