Fons Asselbergs, directeur van de Rijksdienst voor de monumentenzorg, is benoemd tot bijzonder hoogleraar Monumentaal Bouwkundig Erfgoed aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. In de oratie bij zijn aanstelling pleitte hij ervoor de huidige monumentenwet te herzien. Volgens de verse hoogleraar gaapt er in Nederland een grote kloof tussen architecten en stedebouwkundigen aan de ene kant en monumentenbeschermers aan de andere kant.
De Nederlandse bouwkunst wordt beheerst door georganiseerd wantrouwen, ‘mateloze vormdrift’ en culturele levenloosheid. De Monumentenwet en de monumentenzorg in het verlengde daarvan zouden veel beter toegerust moeten zijn om niet alleen het monument in stand te houden, maar ook de culturele vitaliteit ervan te stimuleren.
Monumenten op sterk water
Binnen ons historisch besef leven monumenten voort als gebouwen uit een voorbij verleden. Zij vertellen ons een cultuurhistorisch verhaal over hun ontstaan, gebruik en betekenis. Aangewezen als rijksmonument lijkt het volgens de hoogleraar echter alsof ze los staan van hun omgeving. Naarmate het monument meer onttrokken wordt aan een eigentijdse maatschappelijke betekenis, verliest het zijn vitaliteit en daarmee op den duur zijn bestaansgrond. Het predikaat monument is dan zonder enige betekenis en het monument dreigt onderdeel van een decor te worden dat is opgebouwd uit restanten van het verleden. Zo worden monumenten verbannen naar een schijnwereld en op sterk water gezet. Asselbergs wil vooral de onbeperkte houdbaarheid van monumenten ter discussie stellen. Herontwikkeling van cultuurhistorisch waardevolle gebieden moet meer zijn dan het behoud van enkele panden. En daarvoor is het nodig dat de verschillende berokken disciplines met elkaar rond de tafel gaan zitten: ‘Achteloosheid, onkunde en mateloze vormdrift banaliseren in een oogwenk wat vele generaties met zorg hebben bewaard. Daar is de primaire waakzaamheid van de monumentenzorg altijd op gericht geweest. En dat moet ook zo blijven.’
Meest gelezen
- Bouw & Wonen Partners:
