Met ondertoppen extra bouwlaag woning

Het ondertoppen van een woning is een bijzondere bouwactie die met het optoppen gemeen heeft dat het pand een extra verdieping krijgt.

Bij het ondertoppen is sprake van een bouwlaag onder het bestaande pand door het geheel een verdiepingshoogte op te vijzelen.

Oskar Pudelko, directeur van Donk Vijzel- & Funderingstechniek is zichtbaar trots op de geleverde prestatie. Het huis aan de ’s-Gravenweg in Rotterdam staat op dit moment op dertien stalen buispalen, meer dan 2 meter hoger dan het maaiveld.
De techniek is even simpel als doeltreffend. In de oude situatie is eerst de bestaande houten beganegrondvloer geheel verwijderd. De hoofdaannemer maakte de nieuwe betonnen vloer die in de bouwmuren werd ingekast. Daarbij zijn dertien funderingspalen in de grond geheid tot 17 meter onder NAP; zij maken deel uit van de nieuwe fundering berekend op de extra belasting van de nieuwe bouwlaag. Nadat de laatste stalen buis is volgestort met beton, last de aannemer dikwandige buizen op de afgevulde buispaal. Deze laatste dikwandige paal krijgt geen betonvulling, omdat hij weer wordt verwijderd als de bouwmuren zijn gemetseld.
Bovenop de dikke buis komt een stalen voetplaat met een dikte van 4 centimeter en vier gaten in de hoeken voor de doorvoer van de draadeinden die aan de onderzijde van de nieuwe betonnen vloer is verankerd. Boven de voetplaat komt een tweede stalen plaat. Hiertussen plaatst Donk de vijzel die in slagen van 25 centimeter de vloer omhoog kan duwen - of eigenlijk trekken, want Donk trekt met behulp van de vijzels de nieuwe betonvloer over de dikwandige buizen tot bovenkant paal.

Onafhankelijk
Donk werkte op dit project met dertien trillingsvrije en geluidsarme vijzels, voor elke buispaal één. Pudelko: “We werken met een vijzelsysteem waarbij zowel de vijzels, de computerhardware als de software door ons zelf zijn ontwikkeld.” Bij het vijzelen werken de vijzels onafhankelijk van elkaar en stuk voor stuk. Een display op elke vijzel geeft de uitzetting en de druk aan.
“In een vast stramien drukken we de vloer vijzel voor vijzel omhoog. Hierdoor kunnen we per vijzel zien wat de funderingsbuis doet. Als we bemerken dat een buispaal toch nog een zetting vertoont, kunnen we daar adequaat op reageren.” Bij dit project bleken twee buispalen nog een klein beetje te willen zaken. Met het vijzelsysteem van Donk zijn deze palen dus op de vereiste diepte geduwd. De centrale computer geeft het totaal gewicht aan dat op de dertien vijzels drukt: 110.773 kilogram.
Pudelko heeft het vijzelen uitgevoerd in vier stappen: ontkoppelen van de bestaande fundering door een slag van 1 millimeter, een dag later 20 centimeter en vervolgens met een tussenpoos van een dag twee maal 90 centimeter. Nadat de vloer al enigszins op hoogte was, heeft de aannemer windverbanden op de stalen buizen aangebracht voor de stabiliteit.

Draagkracht
De nieuwe betonnen vloer die ter hoogte van de oude beganegrondvloer is gemaakt, vormt na het vijzelen de vloer van de eerste verdieping. Om de draagkracht van het pand op de palen over te brengen, last de aannemer stalen ‘schotjes’ aan de stalen buispalen onder de nieuwe beganegrondvloer.
Nu kan de aannemer de nieuwe beganegrondvloer storten. Als het beton is uitgehard kan de aannemer de bouwmuren opmetselen. Als alle muren staan kan hij de dertien dikwandige buizen van de funderingspalen afslijpen. Hiermee is het ondertoppen compleet; het pand is een verdieping hoger en het totale casco rust op de nieuwe fundering.
In principe maakt DONK bij het vijzelen gebruik van hoogwaardig Dywidag draadeinden. In verband met de tijdsdruk voerde Pudelko in opdracht van de eigenaar het werk uit met ‘gewone’ stalen draadeinden met een diameter van 15 millimeter. Pudelko: “Persoonlijk ben ik daar geen voorstander van, niet zozeer vanwege de sterkte want die is uiteraard doorgerekend, maar vanwege de kwetsbaarheid van gewoon staal. De spoed bij gewone draadeinden is kwetsbaarder.” De keuze voor andere draadeinden heeft in elk geval niet tot problemen geleid.