Gespleten huisje

Ontwerp een prettig huisje voor iemand met schizofrenie. Zo luidde de boodschap van Stichting Huisjes voor studenten bouwkunde. De stichting wilde daarmee op een praktische wijze iets doen aan de erbarmelijke omstandigheden waaronder veel mensen met schizofrenie wonen. Zoals op een vaak verouderde langverblijfafdeling van een psychiatrisch ziekenhuis, in een goedkope woning die zij hebben kunnen krijgen en waar ze driehoog-achter vereenzamen of op straat.

Schizofrenie is een ziekte van de hersenen, waarbij het denken, de emoties en het gedrag ernstig zijn verstoord. Wie deze ziekte heeft, kent psychotische perioden met vreemd en verward denken, praten en gedrag. De Stichting Huisjes is opgericht vanuit familievereniging Ypsilon en de patiëntenvereniging Anoiksis. Voorzitter Gijs Francken van laatstgenoemde vereniging: "Het doel is de bouw van minstens vijftienduizend eenpersoons huisjes voor het leven op terreinen van psychiatrische instellingen."

Kwetsbaarheid

Alle inzendingen voor de ontwerpwedstrijd moesten voldoen aan bepaalde bouwkundige eisen, maar ook betaalbaar zijn, rond de 50.000 euro exclusief grond. Daarnaast moest uiteraard rekening gehouden worden met de kwetsbaarheid van mensen met schizofrenie. Initiatiefneemster van de wedstrijd en juryvoorzitter Ria van der Heijden: " Er zijn in Nederland zo'n 160.000 patiënten, van wie de helft chronisch psychotisch en in de problemen is. Met een eigen huisje kun je deze mensen weer een menswaardig bestaan geven."

Winnend ontwerp zijn de geschakelde huisjes van TU Delft-student Jurriaan de Bruijn. "Ik ben een dag wezen kijken bij Psychiatrisch Ziekenhuis Duin en Bosch in Castricum. Wat me opviel is dat de omgeving prachtig is, maar dat de patiënten gehuisvest zijn in kamertjes. Mijn huisjes, die op het terrein tussen het groen komen te staan, zijn geschakeld via de daken. Daaronder ontstaat een terreintje dat samen met de buurman kan worden gebruikt, zodat mensen sociaal contact houden. Ook binnen zijn er zichtlijnen en openingen in de gevel die voor contact zorgen. Binnen heb ik bewust gekozen voor een klein slaapkamertje boven en het natte gedeelte, zoals keuken, toilet en douche beneden. Mensen met schizofrenie hebben de neiging in bed te blijven liggen. Nu moeten ze uit bed en naar beneden."

Jurylid Birgit de Bruin is zelf architect en dochter van iemand met schizofrenie. Waarom heeft ze zelf niet een huisje ontworpen? "Ik ben door Gijs Francken gevraagd in de jury zitting te nemen, omdat ik zelf ben afgestudeerd op ongeveer hetzelfde onderwerp en mij erg heb verdiept in mensen met schizofrenie. De huisjes van Jurriaan vormen een hof waarin op heel natuurlijke wijze zowel openheid als geslotenheid ontstaat (geen inkijk, wel overal (uit)zicht), verbonden met de natuur. Het is een mooi en zuiver ontwerp."

Inmiddels zijn er een aantal aanvragen van instellingen en private organisaties binnen en wordt er gekeken hoe een en ander gefinancierd en ingepast kan worden.