Opdrachtgevers in de bouw hebben “gemiddeld ruwweg 10 procent te veel betaald” volgens De Nederlandse Mededingingssautoriteit. De kartelpolitie komt tot die conclusie op basis van twee rekenmethoden om de prijsopdrijving door vooroverleg te schatten.
Volgens waarnemend directeur-generaal Jansen is het percentage van 10 dat de NMa hanteert voor te veel betaalde bouwkosten ook bruikbaar voor de bewijsvoering in civiele procedures.
Jansen zei dit tijdens de presentatie van het jaarverslag van de NMa. Een team van dertig mensen heeft zich afgelopen jaar gericht op de bouw. Inmiddels zijn vijf rapporten op basis van de schaduwboekhouding van oud-directeur Bos opgemaakt.
De NMa kreeg vorig 126 tips over de sector binnen, waaronder 20 via het speciale meldingsformulier voor aanbestedende diensten. De NMa heeft alle 3465 afspraken uit de schaduwboekhouding elektronisch ontsloten en geclassificeerd. Daarop heeft het speciale onderzoeksteam twee methoden losgelaten om de prijsopdrijving te schatten.
Ten eerste zijn de geregistreerde onderlinge betalingen tussen de karteldeelnemers bekeken. Met deze berekening kwam zij op een gemiddelde opslag van 9 procent voor de werken in het jaar 1998. Ten tweede analyseerde de autoriteit de biedingen waarbij het kartel niet won. Voor deze aanbestedingen zijn het kartelbod en de winnende inschrijfprijs bekend.
De NMa gebruikte deze gegevens om achteraf te bepalen met hoeveel de aannemers de prijs ten minste beoogden op te stuwen. Deze opslag loopt op van gemiddeld 9 procent in 1995 tot 12 procent in 1998. Dat de prijsopdrijving niet terug te vinden is in de winstpercentages, vindt de kartelpolitie niet raar. Inefficiënt produceren en onderlinge betalingen buiten de boeken om, komen alleen als kostenposten terug in de officiële boekhouding. De afnemers hebben gemiddeld echter ruwweg 10 procent te veel moeten betalen, aldus het jaarverslag.
Cultuuromslag
Volgens Jansen is dit percentage goed bruikbaar voor gemeenten die in civiele procedures proberen geld terug te claimen van bouwbedrijven. Hij geeft daarbij toe dat de NMa een stap verder gaat dan de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid. De Kamercommissie hanteerde het percentage van 8,8 op basis van onderzoek naar mislukte aanbestedingen. De Kamer vond het onjuist om daar bredere conclusies uit te trekken.
Dit jaar en volgend jaar blijft de bouw speerpunt in de onderzoeken van de kartelpolitie. Volgens de directeur-generaal laat de bouw nog weinig merken van een cultuuromslag. Wat hem betreft zal een sector die niet wil luisteren, maar moeten voelen en dan vooral in de vorm van hoge boetes.
De eerste van 1,2 miljoen is al opgelegd in de relatief bescheiden zaak rond de gemeente Scheemda. Er volgt meer, met hogere boetes. Overigens zullen bedrijven niet failliet gaan door boetes, anders zouden nog minder spelers op de markt overblijven, aldus Jansen.
Meest gelezen
- Bouw & Wonen Partners:
