Vegetatieve fase: de basis leggen
In de eerste weken draait alles om een sterk wortelstelsel en gezonde bladgroei. Een stekje of jonge zaailing heeft in deze fase relatief bescheiden lichtintensiteit nodig, meestal ruim onder de 400 µmol/m²/s. Belangrijker dan pure lichtkracht is in deze periode een stabiel klimaat: een constante temperatuur tussen de 20 en 25 graden, voldoende luchtvochtigheid, en een lichte, stikstofrijke voeding om bladgroei te stimuleren.Veel growers gebruiken in deze fase een eenvoudige of instelbare groeilamp. Dat is ook voldoende: een plant die nog volop aan het groeien is, heeft geen topintensiteit nodig, wel een goed verdeeld lichtoppervlak en een lichtspectrum dat compacte, sterke groei stimuleert in plaats van hoge, dunne stengels.
De omslag naar bloei: waarom de lichtbehoefte plots verdubbelt
Zodra een plant overschakelt naar de bloei- of vruchtzetfase, verandert het speelveld volledig. Tomaten, paprika's, chilipepers en andere planten met een hoge lichtbehoefte, vragen in deze fase vaak tussen de 600 en 900 µmol/m²/s, en bij intensieve teelt soms nog meer. Dat is niet zomaar een kleine opschaling, maar bijna een verdubbeling ten opzichte van de vegetatieve fase.Dit is het moment waarop veel telers merken dat hun instapmodel lamp simpelweg tekortschiet. Een lichte led kweeklamp die in de vegetatieve fase prima volstond, kan de vraag naar intensiteit in de bloeifase niet meer bijbenen. Het resultaat: minder vruchtzetting, kleinere oogsten, en planten die "uitgerekt" raken omdat ze naar licht zoeken dat er niet is.
Waarom steeds meer kwekers overstappen op LED groeilampen
Vroeger was HPS (hogedruknatrium) of MH (metaalhalogeen) verlichting de standaard voor telers die serieus wilden opschalen. Die technologie werkt, maar heeft een aantal duidelijke nadelen: hoog energieverbruik, veel warmteontwikkeling waardoor extra koeling nodig is, en een beperkt, vast lichtspectrum.Moderne LED-technologie lost die problemen grotendeels op. Een goede fullspectrum groeilamp levert een breder en completer lichtspectrum, verbruikt aanzienlijk minder energie per geleverde hoeveelheid licht (uitgedrukt in µmol/J), en produceert veel minder warmte. Dat laatste is niet onbelangrijk: minder warmte betekent dat de lamp dichter bij het gewas kan hangen zonder verbranding, en dat de kweekruimte makkelijker op temperatuur te houden is. Daarnaast gaan LED-lampen doorgaans jarenlang mee zonder noemenswaardig lichtverlies, terwijl HPS-lampen na verloop van tijd merkbaar minder licht geven.
Waar je op moet letten bij het kopen van een full spectrum groeilamp
Wie op zoek gaat naar een zwaardere kweeklamp voor de bloeifase, loopt al snel tegen een berg specificaties aan. Een paar punten die er echt toe doen:- PPFD en PPF: PPFD (Photosynthetic Photon Flux Density) geeft aan hoeveel licht daadwerkelijk op je gewas terechtkomt, PPF (Photosynthetic Photon Flux) is de totale hoeveelheid licht die de lamp uitstoot. Voor vruchtdragende planten in de bloeifase is een hoge PPFD op gewashoogte essentieel.
- Efficiëntie (µmol/J): hoe hoger dit getal, hoe meer licht je krijgt per opgenomen watt. Dit bepaalt direct je energiekosten.
- Dimbaarheid: een lamp die je stapsgewijs kunt opschalen, geeft meer controle over de overgang tussen vegetatieve fase en bloei.
- Uitbreidbaarheid: bij grotere ruimtes is het handig als lampen onderling te koppelen zijn (daisy chain), zodat je met één controller meerdere lampen tegelijk kunt aansturen.
- Kleurtemperatuur, uitgedrukt in Kelvin, bepaalt hoe 'warm' of 'koel' het licht aanvoelt en heeft directe invloed op de groei. Daglicht ligt rond de 5000 tot 6500 Kelvin, met relatief veel blauw licht, wat compacte, vegetatieve groei stimuleert. Voor de bloeifase is juist een warmer, roder spectrum gewenst, rond 3000 Kelvin, omdat dat de vorming van bloemen en vruchten bevordert. Een goede full spectrum led groeilamp combineert beide, en bij sommige modellen is de verhouding tussen koel en warm licht zelfs los instelbaar, zodat je het spectrum kunt aanpassen aan de fase waarin de plant zich bevindt.
- De keuze tussen LM281B vs LM301H chips: Een andere factor is het type LED-chip dat in de lamp verwerkt is. Twee chips die je vaak tegenkomt in het datasheet zijn de Samsung LM281B en de LM301H (EVO). De LM281B is de eerste generatie chip met een efficiëntie tot ongeveer 2,2 µmol/J en wordt nog veel gebruikt vanwege een goede prijs-kwaliteitverhouding en betrouwbaarheid.
De Samsung LM301H is de nieuwere generatie led, met een hogere efficiëntie van 3,10 µmol/J en voor de LM301H EVO 3,14 µmol/J. Het verschil vertaalt zich naar je energierekening: bij dezelfde lichtopbrengst verbruikt een lamp met LM301H-chips minder stroom. Het nadeel is dat een groeilamp met LM301H diodes duurder is in aanschaf. Met een kweeklamp die Samsung LM281B combineert met andere led-diodes, is ook een efficiëntie tot 2,9 µmol/J te behalen. Het verschil met de LM301H is dan niet meer erg groot.
Bij het kopen van een full spectrum groeilamp in dit segment let je vooral op lampen die zijn ontworpen voor de hogere lichtbehoefte van de bloeifase, inclusief dimopties en de mogelijkheid om meerdere lampen te koppelen. Dat is het verschil tussen een instapmodel en een full spectrum kweeklamp die is gebouwd voor serieuze, opschaalbare teelt.
Klimaat en voeding: licht is niet het enige dat telt
Ook met de beste lamp gaat het mis als klimaat en voeding niet meegroeien. Bij hogere lichtintensiteit stijgt ook de fotosynthese, en daarmee de behoefte aan CO2, water en voedingsstoffen. Let in de bloeifase op:- Een verschuiving in voeding richting meer fosfor en kalium, minder stikstof.
- Voldoende ventilatie, omdat een intensievere lamp meer warmte en luchtcirculatie vraagt.
- Regelmatige controle van de EC- en pH-waarde van je voedingswater, zeker wanneer de opname door de plant toeneemt.
