Door de recente stijging van de langetermijnrente tot net boven 4% als gevolg van de speculatie tegen de Belgische staatsobligaties gaan de banken nog deze week hun hypothecaire rentevoeten optrekken. Lenen voor de bouw van een nieuwe woning en de renovatie van een bestaande woning wordt daardoor opnieuw duurder. De Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) dringt erop aan dat de federale en regionale overheden deze meerkost compenseren met gepaste steunmaatregelen. Maar de VCB stelt vast dat de overheden nu juist het omgekeerde doen: op alle vlakken zijn zij steunmaatregelen voor de bouw aan het intrekken. De VCB vraagt hun deze beslissingen te herroepen en nieuwe compenserende steunmaatregelen uit te werken.
Het aantal steunmaatregelen dat de overheden voor de bouw de laatste maanden hebben ingetrokken, is niet meer bij te houden. Zo werd de fiscale aftrek voor vloer- en muurisolatie ingetrokken. De lagere BTW op nieuwbouw loopt eind dit jaar helemaal af. Het lager BTW-tarief voor sloop en vervangende nieuwbouw wordt terug beperkt tot 32 steden. Voor rusthuizen wordt het BTW-tarief terug 12% in plaats van 6%. De gegarandeerde prijs voor groenestroomcertificaten werd fors verlaagd. Door de vervanging van 10% registratierechten door 21% BTW bij de gezamenlijke aankoop van grond en woning wordt een woning verwerven in 2011 zelfs stukken duurder.
De politici gaan er blijkbaar van uit dat de bouw geen steun meer behoeft maar zij zijn vergeten dat een belangrijke stimulans om in 2010 terug meer te bouwen de historisch lage hypothecaire rente was. De hypothecaire rentetarieven bedroegen in 2008 nog ongeveer 5% en zijn dan in 2009 tot 4,5% en in 2010 zelfs onder 4% gedaald. Om die reden was 2010 het geschikte moment om te bouwen. Samen met het verlaagde BTW-tarief van 6% op nieuwbouw verklaart de bijzonder lage rente de forse toename van het aantal vergunningen voor nieuwe woningen in de eerste helft van 2010.
Uit de statistieken van de bouwvergunningen blijkt dat vooral in mei en juni het aantal vergunningen in 2010 veel hoger lag dan in 2009. Dit heeft te maken met de vergunningen die massaal werden ingediend voor eind maart om nog van het verlaagd BTW-tarief van 6% op nieuwbouw te kunnen genieten en die intussen door de gemeentebesturen werden afgehandeld. Maar het ziet ernaar uit dat dit effect in juli al in belangrijke mate was uitgewerkt. Wat dus overbleef als stimulans was de uitzonderlijk lage hypothecaire rente. Maar ook deze stimulans dreigt nu te verzwakken.
Voorlopig blijven de renteverhogingen beperkt. Spijtig genoeg is de lage hypothecaire rentevoet nog de enige belangrijke steunpilaar voor de bouw. Als die stimulans zou verdwijnen, ziet het er voor volgend jaar veel minder goed uit voor de sector. Tot nog toe heeft de tewerkstelling in de bouw zich op een relatief hoog peil kunnen handhaven. Maar met een hogere rente en de fors afgenomen overheidssteun dreigen ook de jobs in de bouw in gevaar te komen. Hoe precair het herstel in de bouw is, blijkt uit de cijfers van de faillissementen. Het aantal faillissementen is in de bouw de laatste jaren almaar gestegen en blijft bijzonder hoog.
Bijkomend krijgt de bouw af te rekenen met fors stijgende grondstofprijzen. Eind 2008 en begin 2009 zijn in het midden van de economische crisis de bouwgrondstofprijzen gekelderd maar enkel om nadien weer even snel op te veren. De VCB stelt vast dat de bouwgrondstofprijzen nu terug bijzonder hoog liggen. In vergelijking met begin 2005 ligt de prijs van bitumen nu ongeveer 3,5 keer hoger, is koper 2,4 maal duurder, lood 2,3 keer duurder en staal bijna in prijs verdubbeld.
De VCB pleit er dan ook voor dat de overheden op korte termijn de bouw en de bouwverwante sectoren opnieuw ondersteunen. De werkgelegenheid mag niet het slachtoffer worden van een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Door de onvoorziene rentestijgingen moeten de overheden hun ondersteuningsbeleid dringend herzien. Zij moeten hun beslissing herroepen om bepaalde steunmaatregelen op het vlak van BTW, fiscale aftrekbaarheid en groene stroomcertificaten stop te zetten. Het is belangrijk deze steunmaatregelen te verlengen tot op een minder slecht ogenblik en tegelijk bijkomende nieuwe steunmaatregelen uit te werken. Ook in de bouw is het crisisgevaar nog geenszins geweken.
Meest gelezen
- Bouw & Wonen Partners:
