Willen 16.000 werkzoekenden wel in de bouw werken?

De VDAB heeft haar statistieken recentelijk aangepast maar komt toch nog steeds tot 16.000 werkzoekenden voor de bouwsector. De Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) betwist deze cijfers. Ofwel zijn deze werkzoekenden effectief gemotiveerd om een bouwberoep uit te oefenen en dan zijn ze volgens de VCB meer dan welkom. De inschakeling van buitenlandse arbeidskrachten biedt geen oplossing voor het nijpend tekort aan arbeidskrachten in de bouwsector wegens te risicovol. Ofwel zijn deze werkzoekenden niet echt ‘werkzoekend’. In dat geval moet de overheid ze uit de werkzoekendenstatistieken schrappen en hun werkloosheidsvergoeding in vraag durven stellen.

Werken met buitenlandse arbeidskrachten brengt heel wat risico’s met zich mee. De gebrekkige of zelfs totaal afwezige kennis van een andere taal dan de eigen landstaal zorgt voor onveilige toestanden, zeker als de buitenlanders tegelijk met andere arbeiders op één bouwplaats actief zijn. Veiligheidscoördinatie wordt hierdoor moeilijker. Ook de uitvoeringskwaliteit van de buitenlandse arbeidskrachten is voor sommige activiteiten moeilijk in te schatten.

Bovendien moet een bouwbedrijf bij de inschakeling van buitenlandse arbeidskrachten met zeer uiteenlopende elementen rekening houden die vaak aan zijn controle ontsnappen: krijgen de arbeidskrachten de Belgische lonen uitbetaald, worden in het buitenland voldoende sociale zekerheidsbijdragen betaald, is het getoonde Poolse, Tsjechische of Hongaarse E101-formulier rechtsgeldig, is het uitzendbureau dat zich aanbiedt, wel degelijk voor de bouwsector erkend? Zelfs de overheid heeft geen totaaloverzicht. De controle zit over verschillende diensten verspreid: op federaal niveau zijn er de sociale inspectie, de inspectie op de sociale wetten en de technische inspectie en op Vlaams niveau is er de administratie Werkgelegenheid. Hoe zou de aannemer dan nog door de bomen het bos zien?

Vlaamse aannemers vragen niet naar buitenlandse arbeidskrachten. Zij doen er alleen noodgedwongen een beroep op omdat ze bij gebrek aan Vlaamse kandidaten hun bouwopdrachten niet tijdig gerealiseerd krijgen. Het aantal openstaande vacatures in de bouwsector ligt dit jaar zowat 50% hoger dan twee jaar geleden. Dit hangt samen met de verbeterde bouwconjunctuur. Vooral de woningbouw heeft zich fors hersteld. De Vlaamse woningbouwers zijn daarom verwoed op zoek naar arbeidskrachten. Zij rekenen op de Vlaamse overheid om versneld werk te maken van een activering van de reserve aan werkzoekenden voor de bouwsector.

Een aantal kenmerken van deze arbeidsreserve stemmen op het eerste gezicht hoopvol. Haast 60% van deze werkzoekenden is minder dan een jaar werkloos. Bijna een derde is jonger dan 25 jaar en bijna 40% heeft twee jaar en meer ervaring achter de rug. Het is dan ook verwonderlijk waarom bouwvacatures dan nog zo lang blijven openstaan. De VCB blijft dus heel sceptisch tegenover de nieuwe cijfers.

Het is ook niet altijd nodig om werkzoekenden eerst een lange opleiding in een centrum te laten volgen. Bouwbedrijven zijn best bereid om zelf gemotiveerde werkzoekenden op de bouwplaats of in het atelier op te leiden. Dit is mogelijk via het instrument van de IBO (individuele beroepsopleiding in de onderneming). In dit systeem wordt de lagere productiviteit van de werkzoekende gecompenseerd doordat de werkgevers slechts een beperkte vergoeding en lagere sociale lasten moeten betalen.

Momenteel leiden Vlaamse bouwbedrijven per jaar ongeveer 2.500 werkzoekenden op in het IBO-stelsel. Circa 18% van de jaarlijkse behoefte aan arbeidskrachten die de sector op 13.500 raamt, wordt nu al via IBO’s ingevuld. Volgens de VCB moet het mogelijk zijn het aantal IBO’s voor de bouwsector verder op te drijven. De nood aan arbeidskrachten in de sector is immens. De wil vanwege de Vlaamse bouwbedrijven om ze in te schakelen is groot. Zij rekenen er wel op dat de werkzoekenden die naar hen worden doorgestuurd, effectief voor een bouwjob zijn gemotiveerd. Zoniet kan men ze nog moeilijk als ‘werkzoekend’ beschouwen en worden ze beter uit de werkzoekendenstatistieken en –stelsels geschrapt.

Marc Dillen, Directeur-generaal van de Vlaamse Confederatie Bouw