Vos: ‘Bouw dreigt in oude patronen te vervallen’

Zonder krachtige politieke uitspraken zal de bouw volgens enquêtevoorzitter M. Vos weer vervallen in zijn oude patronen van vooroverleg en oude jongens krentenbrood. Vos vindt de behandeling van haar rapport in de Tweede Kamer vandaag en morgen al aan de late kant. Liever had zij het debat een maand geleden gehouden, maar de kersverse Tweede Kamerleden wilden toen meer tijd voor de voorbereiding. Ze maakt zich behoorlijke zorgen over het dreigende uitstel van het debat met de regering dat volgende week is gepland. “Maar het is aan de Tweede Kamer om die beslissing te nemen.” Vos zou graag zien dat het rapport snel wordt ondersteund door een aantal krachtige politieke uitspraken. De achterliggende gedachte daarbij is dat de uitkomsten worden meegenomen in de formatie van het nieuwe kabinet. Zij vreest dat de aandacht voor de bouwfraude anders verslapt, terwijl er nog veel moet gebeuren. Het kabinet moet snel actie ondernemen voor de uitwerking van de aanbevelingen. “Als je het nu niet oppakt, vervalt de bouw straks weer in de oude fouten,” waarschuwt Vos. Het illegale systeem van vooroverleg is anderhalf jaar acuut gestopt na de Zembla-uitzending, maar Vos vreest dat de bouwers hun oude gewoonten weer oppakken als de politiek verzuimt het rapport om te zetten in nieuwe wet- en regelgeving.

Publiek geheim
Het verrast de commissievoorzitter niet dat oud-premier Lubbers in 1992 in een brief aan Delors al waarschuwde voor het ontstaan van bouwfraude. “Het is een publiek geheim dat Lubbers de bouw steunde,” reageert zij op de recente onthulling van deze krant met de complete brief van de minister-president aan de voorzitter van de Europese Commissie. Cobouw vond het schrijven in het archief van de prijsregelende organisaties. De ministeries weigerden de brief tien jaar geleden openbaar te maken. Deze krant deed daarop met succes een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB). De Raad van State dwong de Rijksvoorlichtingsdienst in maart 1992 tot publicatie van de brief ontdaan van “diens persoonlijke inkleuring.”

Mild
Ondanks de waarschuwing van Lubbers: “Een totaalverbod zal leiden tot herleving van geheime oncontroleerbare afspraken,” nam de Nederlandse regering geen enkele maatregel om illegale prijsafspraken te voorkomen. Tien jaar later kwam er een parlementaire enquête aan te pas om het systeem van schaduwboekhoudingen en onderlinge verrekeningen weer boven tafel te krijgen. Commissievoorzitter Vos vindt echter niet dat de commissie mild oordeelt over de passieve rol die overheid speelde nadat ‘Brussel’ de prijsregelingen in 1992 verbood. “In het rapport staat juist ook dat de regering zo’n reactie van de bouw had kunnen verwachten, na zo’n ommezwaai in de wet.”