Vakbekwame loodgieters sterven uit

Vanaf 1 september 2004 bestaat de opleiding sanitair/centrale verwarming in de tweede graad van het beroepssecundair onderwijs niet meer. De minister schafte deze enkele jaren geleden al af. Nu komt er ook een einde aan de toen ingevoerde overgangsmaatregel. Dit betekent dat leerlingen nog enkel in de derde graad (5de en 6de jaar) een installateursopleiding kunnen volgen. De installatiesector heeft nochtans dringend nood aan goed opgeleide vakmensen. De bedrijven kampen momenteel met een tekort aan vakbekwaam personeel en stellen bovendien vast dat in de laatste jaren het compententieniveau van de afgestudeerden daalt.
De BOUWUNIE én de betrokken scholen en leerlingen zijn het erover eens dat het behoud van de tweede graad noodzakelijk is. Door de inkorting van de opleiding, loopt het aantal leerlingen terug. Een nog lagere instroom vanuit het dagonderwijs is onaanvaardbaar. Het beroep aanleren in twee in de plaats van vier schooljaren is daarenboven niet mogelijk. Zeker in het licht van de voortdurende technologische evolutie en toenemende reglementering. Het niveau van de afgestudeerden zal dus nog verder dalen. De kloof tussen wat de sector vraagt en wat het onderwijs aanbiedt, vergroot. Een evolutie die dringend dient omgekeerd. De kwaliteitsbewuste consument wil immers enkel met vakbekwame loodgieters en centrale-verwarmingsinstallateurs in zee gaan. De BOUWUNIE stelt voor om bij wijze van experiment en ondersteund door de industrie, in een 10-tal Vlaamse scholen een hoogwaardige installateursopleiding aan te bieden. Dit voorstel werd door minister Vanderpoorten positief onthaald. Ze beloofde om op korte termijn de nodige stappen te zetten.

De minister van onderwijs schafte in september 2000 de tweede graad centrale verwarming en sanitair in het beroepssecundair onderwijs af. Tot en met dit schooljaar konden de scholen die dit wensten nog steeds een installateursopleiding aanbieden in het derde en het vierde jaar. Maar deze overgangsmaatregel loopt op het einde van dit schooljaar af. De afschaffing van de tweede graad betekent concreet dat kandidaat-loodgieters pas vanaf het vijfde jaar een specifieke installateursopleiding krijgen. In de tweede graad moeten zij de studierichting “Basismechanica” volgen. De link met hun uiteindelijke beroep is daar ver te zoeken. De gevolgen zijn ondertussen duidelijk: het leerlingenaantal daalt (van een 1.000-tal in de derde graad eind jaren negentig naar 700 in het huidige schooljaar) én er zijn steeds minder scholen die in de derde graad een installateursopleiding organiseren (daling van 55 in het schooljaar 1999-2000 tot 44 in het schooljaar 2003-2004).
De BOUWUNIE en de betrokken onderwijsinstellingen pleiten bijgevolg voor de herinvoering van de tweede graad centrale verwarming-sanitair. Ze baseren zich hiervoor op een aantal duidelijke vaststellingen.

De verwarmings- en sanitaire bedrijven kampen met een tekort aan gekwalificeerde arbeidskrachten. Het inkorten van de installateursopleiding tot twee jaar vermindert de aantrekkingskracht en zal tot een nog grotere krapte leiden.
Uit cijfers van de VDAB blijkt overduidelijk dat de beroepen van loodgieter en monteur cv al meer dan 10 jaar tot de knelpuntberoepen horen (aantal werkzoekenden daalt en aantal vacatures neemt toe), waarbij het kwalitatief karakter van het knelpunt meer benadrukt wordt dan het kwantitatieve. Een studie van de Stichting Technologie Vlaanderen toont ook aan dat een studiegetuigschrift een minimumvereiste is om in de sector aan de slag te kunnen.
Het beroep van loodgieter – installateur van centrale verwarming aanleren in twee schooljaren is onmogelijk. Een advies van de Vlaamse Onderwijsraad (waarin zowel de onderwijsinstellingen als de bedrijven vertegenwoordigd zijn) bevestigt dit expliciet. De evolutie van technieken en toestellen en de toenemende reglementeringen waaraan een vakman moet voldoen, zijn dermate ingewikkeld dat zelfs vier jaar amper volstaan om de basiskennis te onderwijzen. Vervallen in té algemene opleidingen (wat het resultaat is van de opleidingsreductie) zal de aansluiting met de arbeidsmarkt verder bemoeilijken.
De sector heeft reeds geruime tijd ernstige bedenkingen bij de kwaliteit van de afgestudeerden. Deze zal door de inkorting van de opleiding zeker niet verbeteren. Integendeel. Dit zal op termijn ook zijn gevolgen hebben op de veiligheid (bijvoorbeeld van gasinstallaties) en op de adequate ventilatie en isolatie van de moderne woning. Wie zal in de toekomst nog aan de strenge Vlaamse en Europese reglementeringen op dit vlak kunnen voldoen ?
De sector en de scholen organiseerden een manifestatie voor het kabinet van minister van onderwijs Vanderpoorten. Op deze manifestatie waren een 100-tal leerlingen en installateurs aanwezig.

De BOUWUNIE en de betrokken scholen en leerlingen vroegen de minister de herinvoering van de tweede graad voor de opleiding centrale verwarming/sanitair.
De sector en haar toeleveranciers willen zelfs een stap verder gaan. Via een experiment in een beperkt aantal scholen (bijvoorbeeld 10 scholen, 2 per provincie) wilen ze aantonen dat een volledige opleiding, gespreid over de tweede graad en derde graad, voor het beroep ‘Sanitair installateur / Installateur Centrale Verwarming’ betere afgestudeerden en hogere leerlingenaantallen kan betekenen. De sector is bereid hiervoor met de proefscholen een specifiek leerprogramma uit te werken en bovendien een voldoende aantal stageplaatsen aan te bieden. De toeleveranciers willen dit experiment ook ondersteunen door de proefscholen het nodige materiaal voor de opleiding aan te bieden.
Dit voorstel werd positief onthaald door de minister. Ze beloofde om op korte termijn de nodige stappen daarvoor te zetten.

Een ding is alvast zeker: het uitblijven van een goede oplossing leidt onvermijdelijk tot een verdere terugloop van de leerlingenaantallen en de kwaliteit van de afgestudeerden. Dit betekent ook dat op de duur de huidige technische labo’s ouderwets zijn en dat er geen technische leraars meer zijn die het vak kennen. Verder uitstellen van deze herinvoering betekent dus de doodsteek voor een kwalitatieve installateursopleiding.