Tuinman valt van ‘groen’ dak

Wat krijgen we nou, foutje, vreemde grap? Het is geen grap, het is doodserieus en het ziet ernaar uit dat we in de toekomst vallende tuinlieden in de kranten zullen tegenkomen. Het groene dak is, als ware het vliegend tapijt, overgevlogen van Duitsland naar ons land. Het groene dak is 'in': sla een trendy blad over architectuur open en je wordt het dak opgeleid, niet de pannen op maar het groen in.

De voordelen worden breed uitgemeten: de daken bieden een prachtig plaatje, ze isoleren goed tegen koude en warmte en houden het hemelwater lang vast.
In een artikel dat ik las, beweerde een architect 'na acht jaar begint het grote terugverdienen'. Het is voor de eigenaar van een gebouw kennelijk ook financieel aantrekkelijk de daken 'op te groenen'.
In Duitsland bestaat dan ook een branchevereniging van daktuinhoveniers. Je mag aannemen dat onze oosterburen ook op dit (hoge) gebied zo 'gründlich' zijn dat bij aanleg en onderhoud valgevaar wordt uitgesloten.
In Nederland zijn we nog niet zo ver: de groene daken die ik op papier en in werkelijkheid heb gezien zijn bepaald niet veilig. Valgevaar van de tuinman is kennelijk geen onderwerp van aandacht - wat moet die man ook op het dak?
Ik heb niet de indruk dat het onwil is, het is meer de onbekendheid van de architect met de noodzaak van valbeveiliging op bestaande daken.
Die argeloosheid kom je ook tegen als het om gewone daken gaat. Slechts mondjesmaat tref ik daken aan met voorzieningen tegen gevaar voor vallen bij inspectie-, onderhoud- en reparatiewerkzaamheden.
Veiligheidstechnisch de beste oplossing is een dakopstand van minstens 1 m hoog aan de rand (of leuningwerk). Maar stuit dit op (esthetische?) bezwaren, dan zijn er diverse valbeveiligingssystemen die grote bewegingsvrijheid toelaten. In zo'n geval kiest men bijvoorbeeld voor een harnasgordel samen met veiligheidslijnen of een rail. Naarmate er op het dak meer moet worden gewerkt moet de beveiligingsmethode van een hogere orde zijn. Die methoden variëren tussen:
• één of enkele ankerpunten als het dak één keer per jaar voor inspectie wordt betreden;
• een voldoend hoge dakopstand of permanent leuningwerk in geval van frequente werkzaamheden.
Hoe meer onderhoudsgevoelige installaties (of groen) zich op dak bevinden, hoe meer aandacht er nodig is voor veiligheid.
Genoemd leuningwerk kan om esthetische redenen ook wegklapbaar worden uitgevoerd. Deze voorzieningen maken deel uit van de bouwkundige constructie. Ze moeten dus in het ontwerp worden meegenomen. Achteraf aanbrengen betekent een aanzienlijke extra kostenpost.

Oplossing
Van groot belang is dat een dak veilig kan worden bereikt. Helaas wordt daar niet altijd goed over nagedacht: 'dat kan toch wel met een ladder' hoor je nogal eens zeggen, of 'daar neem je toch een hoogwerker voor'. Maar dat is spotten met de veiligheid van degenen die om welke reden dan ook op dak moeten zijn.
De ladder tegen de dakrand plaatsen is, zeker bij grotere hoogten dan 6 á 7 meter, een minder geslaagde oplossing en het op hoogte uit de korf van een hoogwerker stappen is uit den boze.
De oplossing moet worden gezocht in het ontwerpen van permanente voorzieningen, zoals een toegangsdeur vanuit een dakopbouw of een professioneel dakluik met passende ladder. En het spreekt vanzelf dat die toegang altijd geschikt moet zijn om het nodige gereedschap mee te nemen.