De bouwbarometer die Bouwunie elk kwartaal publiceert, situeerde zich in 2007 constant op een erg hoog niveau. Ook in het eerste kwartaal van 2008 blijven de bedrijfsleiders van de kleine en middelgrote bouwondernemingen optimistisch. De trimestriële Bouwunie-conjunctuurindex situeert zich in maart 2008 met 104,5 punten nog steeds op een hoog niveau. Waarden boven index honderd wijzen op een positieve evolutie, waarden onder index honderd op een slecht evoluerende conjunctuur.
Toch tonen zich de eerste tekenen van een afzwakking van de bouwconjunctuur. De Vlaamse bouwbedrijven hebben nog altijd veel werk maar nu zijn er 8% minder respondenten die volle orderboekjes hebben dan in maart van vorig jaar. 65% van de Vlaamse bouwkmo’s zegt ongeveer evenveel werk te hebben dan voor de jaarwisseling. 15% heeft minder opdrachten te verwerken, de resterende 20% heeft net meer werk. 25% verwacht evenwel in de volgende periode (tot de zomervakantie) meer om handen te hebben terwijl 8% minder opdrachten in het vooruitzicht heeft.
Vooral in het segment van de bouw van nieuwe woningen merken we een daling van het aantal opdrachten. Deze evolutie zien we weerspiegeld in het aantal stedenbouwkundige vergunningen dat vorig jaar werd afgeleverd. In 2007 werden in Vlaanderen maar liefst 14% minder stedenbouwkundige vergunningen voor nieuwe woningen afgeleverd dan in 2006 (-9,85% voor eengezinswoningen en -16,42% voor appartementen) (bron: FOD Economie, afdeling Statistiek, d.d. 28 maart 2008). We moeten eerlijkheidshalve wel vermelden dat 2006 een uitzonderlijk goed jaar was, maar toch betekent deze daling, tot onder het niveau van 2005 zelfs, dat er in 2008 duidelijk minder nieuwe woningen zullen gebouwd worden. Deze tendens wordt versterkt door de hoge rente, de inflatie en de bouwgrondprijzen die in Vlaanderen alle records breken.. De recente beslissing om de registratierechten op de gronden bij nieuwbouw (10% in Vlaanderen) te vervangen door een btw-heffing van 21 procent, zal daar ook geen goed aan doen. Voor bouwgrond moet je in Vlaanderen minstens rekenen op een referentieprijs (mediaan) van 128 euro per vierkante meter (bron: Vastgoedgids Trends 2007). Maar terreinen tussen 180 en 360 vierkante meter groot worden verkocht tegen 180 euro per vierkante meter. Dit is een prijsstijging van 74% ten opzichte van 2002. Bouwunie vraagt de overheden om extra inspanningen te doen om bouwgronden op de markt te brengen. Naast verkavelingen die ontwikkeld worden door privé-projectontwikkelaars, moeten ook de verschillende overheden verkavelingen ontwikkelen zodat gewone mensen op een vrije manier bouwgronden kunnen kopen. Daarnaast zou de sloop en de heropbouw van woningen overal slechts 6% btw mogen kosten. Nu geldt deze regeling enkel in bepaalde stadsgebieden. Deze maatregel verhoogt het aanbod van bouwgronden, die bij wijze van spreken aan een voordelige prijs worden gerecycleerd. Het is zeer te betreuren dat de overheid hierbij andere steden en gemeenten discrimineert.
De tewerkstelling blijft op peil. De grote meerderheid van de ondervraagde Vlaamse bouwwerkgevers heeft in de voorbije weken niemand moeten ontslaan, of toch niet om economische redenen. 18% van hen denkt in de nabije toekomst zelfs werknemers aan te werven. Dat zijn er veel. Er staat hen wel een moeilijke klus te wachten. Bouwvakkers zijn en blijven schaars. Het tekort aan vers bloed voor de sector is zeker een van de grootste bedreigingen voor de toekomst. Maar liefst 73% van de bouwbedrijven heeft vacatures openstaan die moeilijk of niet ingevuld raken. Vooral de jobs voor geschoold personeel blijven lang openstaan. 15% geeft aan dat zelfs vacatures voor ongeschoolde arbeiders moeilijk ingevuld raken. Het niet vinden van geschikt personeel blijkt voor 82% van de ondervraagden een rem te zetten op de ontwikkeling van hun bedrijf !
De concurrentiedruk is volgens 15% van de aannemers toegenomen. Een ander traditioneel pijnpunt, het aantal slechte betalers (klanten of opdrachtgevers die hun factuur te laat, slechts gedeeltelijk of niet betalen), is zeker ook niet verbeterd. Bij 17% is dit aantal zelfs toegenomen. Dit zadelt de ondernemers, vooral kmo’s met kleinere cashflow, op met liquiditeitsproblemen. Slechts 58% van de bouwbedrijven kan naar eigen zeggen winstgevende prijzen aanrekenen. Nochtans zijn enkel dergelijke prijzen verantwoord. Wie met succes zijn bedrijf wil uitbouwen, moet winst maken. Voor heel wat bouwondernemers is het blijkbaar moeilijk om tegelijk rendabel en concurrentieel te zijn.
Aantal afgeleverde stedenbouwkundige vergunningen in het Vlaamse Gewest
Bron: FOD Economie, afdeling statistiek d.d. 28 maart 2008
(*) Belangrijke opmerking: enkel voor doorgedreven renovaties is een stedenbouwkundige vergunning nodig
