Stad en Architectuur organiseert op dinsdag 29 mei 2007 een debatavond rond het Sanatorium Joseph Lemaire in Tombeek, een pareltje van modernistische architectuur in verval, en rond de mogelijkheden tot restauratie en herbestemming van dit gebouw. Na een historische inleiding door prof. Luc Verpoest (KULeuven) en een bespreking van het restauratie- en herbestemmingspotentieel door architect Wessel de Jonge (TUDelft) worden de betrokken partijen en het publiek uitgenodigd een antwoord te geven op de prangende vraag:
Welke nieuwe functie kan dit stukje werelderfgoed redden van de ondergang?
Op 30 september 1937 werd Maxime Brunfauts Sanatorium Joseph Lemaire onder internationale belangstelling geopend. De opdrachtgever, La Prévoyance Sociale, had hiervoor een stuk grond op 19 km ten zuiden van Brussel gekocht. Het modernistische gebouw werd opgetrokken in een prachtig natuurgebied. Het complex deed dienst als sanatorium voor mannelijke tbc- patiënten en nadien als verzorgingstehuis. Het omvat een hoofdgebouw – het sanatorium – en verschillende dienstgebouwen verspreid over het terrein.
Toen het sanatorium 50 jaar later, in 1987, werd gesloten, ging het een onzekere toekomst tegemoet. Nu, in 2007, na 20 jaar leegstand en verkrotting, blijft er slechts een schim over van de glorie waarin het gebouw 70 jaar geleden werd geopend.
Door de structuur, afwerking en uitrusting van dit soort ‘Nieuwe Bouwen’- architectuur maakt het gebouw zelf een restauratie erg complex en zeer delicaat. Omdat modernistische gebouwen vaak met nieuwe bouwmethodes werden gebouwd, zoals de betonskeletstructuur, de grote raampartijen, bepleistering of -in het geval van het sanatorium - betegeling, zijn ze vaak zeer kwetsbaar en is het vaak onbetaalbaar om deze te restaureren met behoud van hun oorspronkelijke uitstraling.
Onlangs toonde een Nederlandse projectontwikkelaar grote interesse in het vervallen sanatorium van Tombeek. De vroegere tbc-kliniek zou een nieuwe bestemming krijgen als residentieel wooncomplex. Niet alleen de particuliere eigenaar of de projectontwikkelaar nemen een standpunt in, ook de gemeente Overijse, de Provincie Vlaams-Brabant en de Dienst Monumenten en Landschappen willen iets in de pap te brokken hebben over wat al dan niet kan, mag of moet gebeuren met het gebouw.
Dat restauratie moet lijkt duidelijk, maar betekent een kapitaalkrachtige herbestemming de redding, of net de ondergang van dit historisch geklasseerd monument? Wat zijn de vereisten van Monumenten & Landschappen inzake de restauratie? In hoeverre kan deze restauratie een meerwaarde bieden voor de gemeente Overijse? En op welke manier moet men daarbij rekening houden met het natuurgebied waarin het Sanatorium werd gebouwd?
Dit veelvoud van vragen, visies en meningen zal aanleiding geven tot een interessante debatavond. Deze wordt ingeleid door kunst- en architectuurhistoricus Prof Luc Verpoest (KULeuven) die een korte samenvatting zal geven van de geschiedenis van het sanatorium in het licht van het modernisme. Wessel de Jonge, architect en deskundige op het gebied van restauratie verbonden aan de TUDelft, schetst de mogelijkheden van een renovatie aan de hand van het voorbeeld van het sanatorium Zonnestraal in Hilversum (1928) waarvan hij sinds 2001 de restauratie leidt. Aansluitend wordt in aanwezigheid van alle betrokken partijen, o.a. de Gemeente Overijse, de Provincie Vlaams-Brabant, de projectontwikkelaar en Monumentenzorg Vlaanderen, een open gesprek gevoerd onder moderatie van Leo Van Broeck.
praktisch:
WANNEER: dinsdag 29 mei 2007, om 20u
WAAR: auditorium tweebronnen | rijschoolstraat 4 | 3000 Leuven
INKOM: gratis
INFO: www.stadenarchitectuur.be, www.redhetsanatorium.be
INSCHRIJVEN: gewenst per email aan lisa.devisscher@stadenarchitectuur.be
Meest gelezen
- Bouw & Wonen Partners:
