Rol architect bij ontwikkelen van woningen

Wanneer de bouwsector serieus met consument gericht ontwikkelen aan de slag wil, dan zal men de architect daarin moeten meenemen.

De afgelopen anderhalf jaar spreekt en schrijft men in toenemende mate over het vraaggericht ontwikkelen van woningen. Veelvuldig wordt daarin de rol beschreven van projectontwikkelaars, gemeenten, woningcorporaties, consumenten, etcetera. De rol van de architect wordt echter in dat kader niet vaak belicht. Waarom eigenlijk niet? Omdat de groep ongrijpbaar lijkt voor ontwikkelaars? Omdat een creatief proces zich niet laat dwingen? Laat ik als leek op het gebied van architectuur, maar als iemand met verstand van marketing, eens kijken naar die rol.

Enige tijd geleden viel me een artikel op in het Utrechts Nieuwsblad over nieuwbouwwoningen in Leidsche Rijn. De ontwikkelaar had woningen ontwikkeld voor een deelgebied maar deze verkochten niet. Vervolgens volgde een analyse waar dit door kwam en ontstond een plan voor woningen waar wel vraag naar zou zijn.
Een architectenbureau ontwikkelde de woningen die vervolgens door de welstandscommissie werden afgeschoten. Het zou niet passen in het karakter van het gebied. De architect gaf desgevraagd aan ook niet blij te zijn met het ontwerp, hij noemde het zelfs een slechte ontwikkeling wanneer architecten te veel naar de consument luisteren.

Getest
Daar ligt wat mij betreft de crux. Ik zie de architect als een ontwerper van een product, een productontwikkelaar. In dit geval van een woning. Binnen ieder zichzelf respecterend bedrijf wordt niets geproduceerd voordat duidelijk is of er vraag naar is. Er wordt heel specifiek gekeken naar de doelgroep en wat hun wensen zijn. Maar ook welke eigenschappen nodig zijn om het product in het concurrentieveld een aparte positie te geven. Dat alles vormt de briefing aan de productontwikkelaar en op basis daarvan gaat hij of zij aan de slag. Het resultaat van het productontwikkelingsproces wordt vervolgens eerst intern en daarna uitvoerig extern getest onder de doelgroep voordat de productie kan starten.
Binnen de bouwwereld blijkt een briefing aan een architect in veel gevallen een programma van eisen te zijn afkomstig uit het bestemmingsplan en aangevuld met de eisen en wensen van de gemeente en ontwikkelaar.
Uit recente gesprekken met ontwikkelaars heb ik begrepen dat er maar weinig architecten werkelijk geïnteresseerd zijn in wie de doelgroep is of zich daar weinig van aantrekken. En als dat al zo is, dan valt de paragraaf in de briefing aan de architect over de doelgroep, vaak weg ten opzichte van de bouwhoogtes, materiaalgebruik etcetera.

Serieus
Wanneer de bouwsector serieus met consument gericht ontwikkelen aan de slag wil, dan zal men de architect daarin moeten meenemen. De marketeers van de projectontwikkelaar moeten hem uitvoerig briefen over het profiel van de doelgroep, de wensen van deze groep, de concurrerende projecten, etcetera. Vervolgens wordt een proces van testen afgesproken waarbij de consument middels bijvoorbeeld paneldiscussies of diepte-interviews, betrokken wordt in de schets en VO-fase. Daarna kan pas kan men beginnen met de DO-fase, bestek en bouw.
Niet de naam of status van de architect is interessant, maar of hij ontwikkelt waar ter plaatse vraag naar is. Grote namen maken in mijn beleving plannen waar vraag naar is. Daar zouden ontwikkelaars en overheid architecten meer op af moeten rekenen.