Restauratiesector vraagt hoog opgeleide specialist

Genoeg geld. Te weinig personeel. Een curieuze omstandigheid in tijden van economische malaise, zo lijkt het. Voor het vakgebied van dr. P. Brinkman, lector monumentenzorg aan de Hogeschool van Utrecht, is dat niettemin realiteit.

“Er zijn honderden miljoenen euro’s gereserveerd voor monumentenzorg. Tegelijkertijd schreeuwen gemeenten en instellingen op dit terrein om gespecialiseerde bouwkundigen die restauraties kunnen begeleiden.”

Dr. P. Brinkman, lector monumentenzorg aan de Hogeschool van Utrecht is actief betrokken bij de opleiding van zulke specialisten. Hij werkt twee dagen per week aan de Hogeschool, en is daarnaast in dienst bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg in Zeist. “Een van mijn taken als lector is ervoor te zorgen dat het hoger bouwonderwijs beter gaat aansluiten op de monumentenzorg. Vooral de kleinere gemeenten kampen met een tekort aan deskundige medewerkers op dat gebied.”
Met als resultaat dat restauraties soms worden uitgevoerd zonder dat er voldoende aandacht is voor de noodzakelijke technieken. Het herstellen van het uiterlijk van een gebouw staat voorop, terwijl wordt vergeten daarbij de juiste materialen te gebruiken. Soms leidt dat tot restauraties die net een beetje verkeerd worden uitgevoerd, zodat er onherstelbare schade ontstaat aan monumentale bouwwerken. “Een eenvoudige gevelreiniging die niet goed wordt uitgevoerd bijvoorbeeld, kan al ernstige gevolgen hebben. Maar als de gemeente of de beheersinstelling dan wel de particuliere eigenaar van een monument van tevoren deskundigen kan raadplegen, is schade eenvoudig te voorkomen.”
Het toezien op gevelreinigingen is niet de voornaamste taak van zulke specialisten. “Integendeel. Het begeleiden van restauraties is een heel breed vakgebied waarvoor je kennis moet hebben van zaken als architectuur, bouwtechniek, historische materialen en constructies. Het gebouw in zijn omgeving en in zijn historische context staat daarbij centraal. Het is het leukste vak dat je je kunt voorstellen. Je bent doorlopend met kwaliteit bezig.”
De verschillende aspecten van het restauratievak komen tot uiting in de opleidingen die de Hogeschool Utrecht aanbiedt op dit gebied.
Het gaat om de hbo-opleiding bouwkunde met als afstudeerrichting restauratie en post hbo-opleidingen voor mensen die al in de praktijk werkzaam zijn op het gebied van bouwhistorie en restauratie (www.ptopleidingen.nl/restauratie).

Praktijkgericht
“De studenten leren niet om zelf te restaureren. Daarentegen krijgen ze kennis aangereikt over zaken als bouwgeschiedenis, bouwmethoden en het vroegere gebruik van panden. De studies zijn praktijkgericht. Welke restauratie is nodig om ervoor te zorgen dat een monument een nieuwe bestemming kan krijgen, zonder dat het karakter van het gebouw wordt aangetast, is een van de vele vragen die een restauratiemedewerker zich moet stellen. Elke restauratie is anders en daardoor blijft het vak boeiend.”
De belangstelling voor de opleiding is dan ook groot. Momenteel studeren veertig mannen en vrouwen aan de deeltijd opleiding. “Voor het komende studiejaar kan zich nog een aantal mensen inschrijven”, zegt Brinkman. “Het aantal inschrijvingen is echter niet onbeperkt.”