Ontwikkelcompetitie blijkt krachtige vorm van pps

Ontwerpwedstrijden voor architecten zijn een vertrouwd verschijnsel, een ontwikkelingscompetitie gaat een flinke stap verder. Het bestuurlijk samenwerkingsverband voor de aanleg van het Wieringerrandmeer stapt ermee in een innovatieve vorm van pps. Een die zich uitstrekt van ontwerpvisie tot uitvoering.

Projectleider W. Etty van het Wieringerrandmeer ziet grote voordelen in een ontwikkelingscompetitie. De gunning gaat volgens een eerlijk en transparant proces, licht hij toe. “Kwaliteit bepaalt wie het werk mag doen en niet hoe je het machtsspel speelt.”

Geheime vooroverleggen of rechten op basis van grondposities spelen geen rol. Een verfrissende aanpak na de parlementaire enquête die de bouwwereld in een kwade reuk heeft gemanoeuvreerd, zo meent hij.
Een overweging is ook dat de kosten van het omvangrijke project in de Kop van Noord-Holland voor een flink deel op de markt moeten worden terugverdiend. “Waarom zouden we dan niet gelijk marktpartijen vragen met voorstellen te komen?”, was de gedachte die leidde tot een uitgesproken voorkeur voor een vorm van publiek-private samenwerking.
Een ontwikkelingscompetitie zorgt ervoor dat veel bedrijven nadenken over de kansen, wat een schat aan ideeën oplevert, zo heeft Etty gemerkt. “Het heeft ons inzicht gegeven in de mogelijkheden. Er is zoveel naar voren gekomen, dat hadden we op een andere manier niet in drie jaar boven tafel gekregen.”

Financieren
Tussen het voormalige Waddeneiland Wieringen en de Wieringermeer moet een nieuw randmeer komen. Hierbij dienen verbetering van de waterhuishouding, natuurontwikkeling en een economische impuls voor de regio hand in hand gaan. Wat er moet gebeuren, is globaal vastgesteld. Belangrijk bij de invulling van het project is het genereren van inkomsten voor de financiering van het meer. Luxe woningen op grote kavels, watersportvoorzieningen, benutting van Europese subsidies, dat zijn zaken die tellen.
Een omvangrijk project als dit, waaraan een groot aantal jaren wordt gewerkt, kan alleen kan worden getrokken door grote bedrijven, weet Etty. Uit de tien gegadigden voor de ontwikkelcompetitie zijn vijf combinaties geselecteerd. Criteria waren de financiële vermogens en geleverde prestaties bij eerdere, enigszins vergelijkbare projecten.
De vijf uitverkoren deelnemers zijn combinaties met grote namen waaronder Heijmans, Arcadis, Ballast Nedam, Boskalis, VWS, Bouwfonds en AM Wonen.
Kleinere, regionale bedrijven maken als trekker van het project geen schijn van kans. Dat lijkt voor hen een nadeel ten opzichte van een totaalplan uit de koker van de overheid, waarbij bedrijven los van elkaar onderdelen kunnen uitvoeren. De een bouwt in zo’n geval een hotel, een ander legt een jachthaven aan en een derde ontwikkelt bijvoorbeeld recreatiewoningen.
Maar Etty verwacht dat bij de uitvoering ook nu bedrijven in de regio volop kansen krijgen en zegt daarom ook uit die hoek veel positieve reacties te krijgen. Logisch, meent hij, want het gaat bij elkaar om een impuls van honderden miljoenen voor het gebied.
Hij adviseert bedrijven die zelf ideeën hebben, aansluiting te zoeken bij de ontwikkelende partij. Verder zal er, geeft hij aan, bij de uitwerking van de plannen in pps-verband op worden toegezien dat aannemers, ontwikkelaars en andere ondernemers uit de buurt kansen krijgen. “In een vroeg stadium zijn wij zelf al begonnen de bestaande ideeën die er leven te inventariseren.” Daaruit zijn plannen naar voren gekomen voor onder meer jachthavens, een waterskibaan, een restaurant op het water, landhuizen, verschillende bedrijfsvestigingen en recreatiebungalows.
De deelnemers aan de competitie moeten hun visie presenteren voor de ontwikkeling van het gebied. Dat dient te geschieden aan de hand van het ontwerp-streekplan, dat in de loop van dit jaar zijn definitieve status moet krijgen.

Kwaliteit
De jury beoordeelt de voorstellen op aantrekkelijkheid maar ook op financiële onderbouwing. Mooi weer spelen is iets waar de – sterke – jury volgens Etty doorheen kijkt: “Het is niet zo dat men erdoor kan komen met mooie praatjes over plannen die later niet haalbaal blijken.”
Het nieuwe randmeer gaat een verbinding vormen tussen IJsselmeer en Amstelmeer. Hierdoor ontstaat een aantrekkelijk watersportgebied en een forse zoetwaterbuffer voor de landbouw in de Wieringermeer, met name de groeiende bloembollenteelt.
‘Een hoge verblijf-, woon- en recreatiekwaliteit’, staat verder centraal. Daarmee wordt bedoeld dat het niet gaat om aantallen maar om toegevoegde waarde. Zo is er plek voor een duizendtal dure woningen op forse kavels. Voor volkshuisvesting zijn er andere plekken in de provincie, onderstreept de projectleider, hier moet grond duur worden verkocht om aan geld te komen.
De provincie Noord-Holland stelt een subsidie van maximaal 29 miljoen euro beschikbaar. Voorwaarde hierbij is dat derden minimaal 70 procent van de totale kosten voor hun rekening nemen. De deelnemers aan de competitie is daarnaast gevraagd ook zelf mogelijkheden voor bijvoorbeeld Europese subsidies te verkennen.

Winnaar
De winnaar kan na de prijsuitreiking niet achterover leunen.
De prijs bestaat uit een intentieovereenkomst om er samen uit te komen. Mislukken de onderhandelingen, dan komt de winnaar van de tweede prijs in beeld en vervolgens die van de derde, enzovoort. Etty: “Ook een voordeel van zo’n competitie, dat je je niet vastpint op één onderneming.”
De inzendingen moeten uiterlijk 22 januari binnen zijn. Een week later volgt de prijsuitreiking. Het ziet ernaar uit dat de competitie een schot in de roos is, meent Etty. De respons van de bedrijven is veelbelovend. “Of het uiteindelijk allemaal goed gaat, moet natuurlijk nog blijken maar tot nu is de Heer met ons.”