De schaduwboekhouding van BAM-NBM bijvoorbeeld is op die manier weer beschikbaar. Uit het verhoor van adjunct-directeur Van Velden van het bedrijf bleek dat oorspronkelijk slechts vier personen op de hoogte waren van de registratie. Na de Zembla-uitzending vorig jaar is het bestand ‘gedeletet’, maar computerexperts hebben de gegevens weer tevoorschijn gehaald.
Iets soortgelijks overkwam controller J. de Bie van Ballast Nedam. Ook hij verklaarde voor de commissie enkele diskettes, die hij in zijn auto bewaarde, te hebben weggegooid. De enquêtecommissie bleek over die gegevens te beschikken. De Bie kreeg ze, tot zijn eigen verrassing, zelfs voorgelegd tijdens zijn verhoor.
HBG heeft als een van de weinige bedrijven materiaal aan de commissie overlegd. De raad van bestuur heeft uitdrukkelijk verboden stukken te vernietigen. Directeur Ter Hoeve heeft ‘zijn’ schaduwboekhouding van Noord-Holland overgedragen en ook de centrale ‘schaduwadministratie’ in Gouda is opgevraagd door de commissie.
Directeur Folkerts van Ballast Nedam Infra Noord West verklaarde zijn administratie – twee A4’tjes – te hebben vernietigd na de Zembla-uitzending. Directeur Groen van Dura Vermeer heeft verklaard een administratie bij te houden, inclusief een omzetstaffel. Uit het verhoor wordt niet duidelijk of die boekhouding nog bestaat. Hetzelfde geldt voor de multomap van directeur Van der Pol van aannemersbedrijf Midden-Betuwe en het gele-envloppencircuit van KWS.
Ook is nog niet duidelijk of de commissie beschikt over de recente schaduwboekhouding van Koop Tjuchem. Het is bekend dat de drie ordners met de gegevens tot 1998 uit de woning van administrateur Handgraaf zijn verdwenen. Deze schaduwboekhouding bleek uiteindelijk in bezit van klokkenluider en oud-directeur A. Bos, die de papieren na veel leuren uiteindelijk bij justitie inleverde.
Koop Tjuchem kon dus na 1998 niet meer beschikken over de gegevens uit zijn eigen schaduwboekhouding. Na de ‘verdwijning’ heeft de bouwer een nieuwe administratie opgezet en werden de afspraken meer ad hoc door een andere administrateur bijgehouden. Adjunct-directeur Spaargaren verklaarde afgelopen vrijdag dat deze nieuwe boekhouding na de uitzending van Zembla in november is vernietigd.
Als iets duidelijk is geworden tijdens de openbare verhoren is dat de schaduwboekhouding van Koop authentiek is. Bovendien blijken alle andere bouwbedrijven die meededen aan vooroverleg een soortgelijke boekhouding te hebben bijgehouden. De manier waarop verschilt, maar de werkverdelingen werden vastgelegd in schriftjes of computerbestanden, alleen al omdat regelmatig werd geruzied over de afspraken.
Het is nog niet duidelijk in hoeverre de parlementaire enquêtecommissie beschikt over andere schaduwboekhoudingen dan die van Bos. De commissie heeft er afgelopen weken blijk van gegeven over diverse verficatiemateriaal te beschikken.
Al snel na aanvang van de verhoren was duidelijk dat het stadium van ontkenning was gepasseerd. De een na de ander verklaarde schaduwsystemen te hebben bijgehouden. Ook werd duidelijk dat veel bewijsmateriaal daarover is verdwenen sinds de Zembla-uitzending en de justitie-invallen van afgelopen voorjaar.
Veel interessanter is inmiddels de vraag in hoeverre de overgebleven stukken kunnen dienen als hard bewijs en welke conclusies de commissie verbindt aan het ondergrondse systeem. Het wachten daarop is tot donderdag 12 december. Nog voor het kerstreces vindt het debat met de Tweede Kamer plaats over de conclusies. Dan rollen mogelijk politieke koppen en wordt duidelijk welke gevolgen de ‘bouwfraude’ zal hebben voor de sector.
Meest gelezen
- Bouw & Wonen Partners:
