Groningen verleidt tot compact bouwen

De gemeente Groningen verleidt ontwikkelaars en architecten ertoe met creatieve oplossingen te komen voor rommelige restplekken. Door te stapelen en te clusteren moet op 35 locaties hoogstaande woningbouw verrijzen.

De woningbouwcampagne ‘de intense stad’ die een jaar geleden op initiatief van de gemeente Groningen aanving, heeft de verwachtingen ruimschoots overtroffen.

Trots toont W. Smink, wethouder Ruimtelijke Ordening, Volkshuisvesting, Wijkvernieuwing en Grondzaken, een boekwerk met spraakmakende plannen voor ruim dertig Groningse restplekken. “De woningbouwmarkt radicaliseert; alleen stedelijke en urbane gebieden worden onderscheiden. Maar daartussen bevindt zich een grijs gebied, dat wordt gevormd door de vernieuwingswijken. Met deze manifestatie spelen we in op de huidige markt.”
De gemeente selecteerde 35 locaties, rafelranden aan de stad of restplekken op de breuklijn van de stadsaanleg, en benaderde ontwikkelaars en architecten om deze rommelige gebieden nieuw leven in te blazen. Smink: “We zochten een nieuwe werkwijze om in hoog tempo te verdichten. We hebben de markt uitgedaagd met creatieve oplossingen te komen door compact te bouwen. Het stapelen en clusteren van woningen en voorzieningen opent nieuwe perspectieven. Voorzieningen kunnen worden gefinancierd uit de hogere grondopbrengsten; de woningbouw kan daardoor letterlijk tot grote hoogte worden opgestuwd.”
In de vernieuwingswijken is het volgens de wethouder zowel een kwestie van verdunnen als verdichten. Door de urbane ontwikkeling worden stedelijke woonkernen steeds urgenter. “Suburbane gebieden kunnen aan kwaliteit winnen door meer groen toe te voegen daar waar het de landschappelijke kwaliteit ten goede komt.” Hij noemt als voorbeeld Meerstad. Op dit laagste stukje Groningen wordt een meer van 600 hectare gegraven met daarbij circa 10.000 nieuwe woningen. “Slechts 30 procent in dit gebied wordt bestemd voor woningbouw, het resterende is groen en water.”

Regisseur
De wethouder benadrukt dat het hier om een planpresentatie gaat, “het zijn plannen die in principe (financieel) realiseerbaar zijn”. De geselecteerde restlocaties zijn goed voor de bouw van 3800 woningen waarvan 450 in de sociale huursector. “Groningen heeft doorgaans te weinig woningbouwplannen in voorbereiding, ‘de intense stad’ is dus tevens een welkome aanvulling op het woningbouwprogramma”.
Om de gewenste intensivering van de grond te krijgen, formuleerde de gemeente alleen een globaal programma van eisen zoals de maximale bouwhoogte en de architectonische kwaliteit. Een belangrijke voorwaarde is dat parkeren in de locaties zelf moet gebeuren. “Door veel meer toe te staan proberen we ontwikkelaars te verleiden tot hoogstaande projecten. Alle plannen moeten wel iets toevoegen”, aldus stadsbouwmeester N. Verdonk. Zelf noemt hij de geplande mix aan woningbouw en voorzieningen in de eerste naoorlogse uitbreidingswijk Corpus den Hoorn een mooi voorbeeld; door drie nieuwe bouwdelen ontstaat tegelijkertijd een stedelijke corridor.
De gemeente voert de regie en beperkt zich tot het voeren van de planologische procedures en het overleg met de bewoners. De hele uitwerking van de plannen zelf ligt bij de ontwikkelaars. Verdonk: “De gemeente is wel bereid om te bemiddelen, bijvoorbeeld inzake erfgrenskwesties. Daarnaast zijn we bezig om samen met corporaties en ontwikkelaars een financieringsbedrijf op te richten om het ondergronds parkeren te stimuleren.”

Bezonning
Alle plannen zijn inmiddels door de gemeente getoetst en bevinden zich in verschillende fases. Vijf zijn al zo ver dat het voorlopig ontwerp na de zomer gereed komt en kunnen snel worden uitgevoerd.
Het buurthuis in de vernieuwingswijk Vinkhuizen is een van de eerste die een metamorfose zal ondergaan. Het kleine complex zal plaatsmaken voor een rank, 8,30 meter diep appartementencomplex van ruim tien verdiepingen met openbare voorzieningen in de plint en een ondergrondse parkeergarage. De stadsbouwmeester spreekt van “bungalows op de verdieping”.
De gemeente neemt zelf de herontwikkeling van de Camera-bioscoop op het Hereplein ter hand. Zij is eigenaar van het complex dat een nieuwe functie moet krijgen. “We zijn nog op zoek naar een projectontwikkelaar.”
Voor de meeste plannen geldt dat ze op onderdelen nog moeten worden aangepast. Voor vijf plannen bleek de impact op de omgeving te heftig, deze worden in september opnieuw bekeken. Verdonk: “Een van de aspecten die bij het intensiveren van het woonprogramma komt kijken, is de bezonning. Op bescheiden schaal zullen we hier gas terug moeten nemen. ”
Voor andere plekken zijn de milieuaspecten nog onderwerp van discussie. De stadsbouwmeester noemt het ACM-terrein langs het Reitdiep. Het bestaande silo-gebouw dat een scala van functies moet herbergen ligt aan een ring van weg, water en spoor. “Samen met Rijk en provincie moeten we integraal oplossingen zoeken voor de geluidsoverlast.”
Verdonk noemt de campagne meer dan geslaagd. “Zo’n manifestatie werkt enthousiasmerend. De kracht van deze aanpak is dat op een andere manier naar de stad wordt gekeken.”