Enquête: Dreiging van Centraal-Europese bedrijven

Gisteren betoogden vakbondsdelegaties van verschillende West-Europese landen tegen de zogenaamde ‘richtlijn Bolkestein’. Deze richtlijn stelt dat de controle op de inschakeling van arbeidskrachten uit Centraal-Europa vanuit het land van oorsprong moet gebeuren. De Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) vreest dan ook dat ten gevolge van deze richtlijn nog meer goedkope arbeidskrachten uit Centraal-Europa zich op de Vlaamse arbeidsmarkt gaan aanbieden. Door de richtlijn Bolkestein zal er de facto geen controle zijn op de lonen en sociale voorwaarden waartegen de Centraal-Europese arbeidskrachten zullen werken, en zal de oneerlijke concurrentie tussen bouwbedrijven nog toenemen. Uit een recent onderzoek van de VCB is gebleken dat vandaag reeds een op vier Vlaamse bouwbedrijven opdrachten aan hun neus voorbij zien gaan ten gevolge van oneerlijke concurrentie van Centraal-Europese bouwbedrijven. De VCB is als dusdanig niet tegen de inschakeling van Centraal-Europese bouwbedrijven gekant maar is wel van oordeel dat deze inschakeling op een legale wijze moet gebeuren.

Enkele weken geleden heeft de VCB ruim 600 Vlaamse bouwbedrijven bevraagd over de dreiging van Centraal-Europese bedrijven op de Belgische markt. De resultaten zijn duidelijk: een op vier bedrijven heeft te maken met zware concurrentie en verliest opdrachten aan deze ‘nieuwe’ bedrijven. Een op twee bedrijven zien Centraal-Europese bedrijven aan het werk in ons land op projecten die evengoed door onze eigen bouwbedrijven konden worden uitgevoerd.

Uit de enquête is ook gebleken dat een op drie bouwbedrijven interesse toont om Oost-Europese bedrijven in onderaanneming te vragen. Toch blijkt amper 4% van de respondenten dit ook reeds effectief te hebben gedaan. Veel bedrijven hebben vooral schrik dat de Centraal-Europese bedrijven niet volgens de regels werken en zij daarvoor mede aansprakelijk zouden worden gesteld. De bedrijven zijn uitdrukkelijk vragende partij voor een legale samenwerking. Om op hun vraag te beantwoorden heeft de VCB haar dienstverlening trouwens reeds uitgebreid. Een tweede groot obstakel om de Centraal-Europese bedrijven te engageren is het taalprobleem.

De Vlaamse aannemers zijn ook geïnteresseerd in Centraal-Europese arbeiders om binnen het eigen bedrijf langlopende vacatures in te vullen. Bijna één op twee Vlaamse bouwbedrijven nam dit alternatief reeds in overweging. Daarbij vallen vooral Polen en Oost-Duitsers in de smaak. Voor vele bedrijven maakt de nationaliteit in principe niet uit. Vrijwel alle beroepen staan open voor deze arbeiders, met de nadruk op metselaars, bekisters en stukadoors, die al jaren door de VDAB als knelpuntberoepen bekend staan.

Toch heeft amper 6% van de bevraagde bedrijven ook effectief Centraal-Europeanen in dienst genomen. Hun ervaringen zijn bovendien niet zo positief. In de helft van de gevallen loopt het verkeerd. Andere opvallende belemmeringen bij het aanwerven van Centraal-Europeanen zijn de taalbarrière, het feit dat ook in Centraal-Europa goede arbeiders moeilijk te vinden zijn en tenslotte de complexiteit om arbeidskaarten en -vergunningen in orde te krijgen.

Dit neemt niet weg dat het voor de Vlaamse aannemers steeds moeilijker wordt het hoofd boven water te houden. Zo meldt meer dan 10% van de bevraagde bedrijven dat zij ten gevolge van de uitbreiding van de Europese Unie minder werk heeft. Circa 30% van de bedrijven heeft hierdoor de prijzen moeten verlagen en werkt tegen nog lagere marges dan voorheen. In 3% van de gevallen heeft de concurrentie vanuit Centraal-Europa reeds geleid tot ontslagen.

De enquête van de VCB bevestigt dat de dreiging vanuit Centraal-Europa niet mag worden overschat. Indien de richtlijn Bolkestein onverkort zou worden goedgekeurd, betekent dit dat nog meer dan nu goedkope Oost-Europese bouwbedrijven de Belgische bouwmarkt gaan overspoelen en de Vlaamse aannemers buiten spel zullen zetten.

Marc Dillen, Directeur-generaal van de Vlaamse Confederatie Bouw