Duurzaam bouwen aan de toekomst... pure noodzaak

Dat was de conclusie van het Bouwforum dat de Confederatie Bouw organiseerde op de openingsdag van Batibouw. Op dit druk bijgewoond Forum (bijna 1.800 aannemers en andere bouwprofessionals) namen verschillende deskundigen het woord om samen met de Confederatie Bouw te pleiten voor dringend en resultaatgericht duurzaam bouwen.

Klimatoloog Jean-Pascal van Ypersele (UCL), geografe Isabelle Thomas (UCL) en socioloog Luc Goossens (UAntwerpen) schetsten duidelijk de enorme uitdagingen waarvoor België, en in het bijzonder de bouwsector, staat. Deze uitspraken hebben uiteraard te maken met hun wetenschappelijk onderzoek dat duidelijk maakt dat voortgaan met het huidig beleid en mentaliteit, een achteruitgang in plaats van vooruitgang betekent. Met een ongewijzigd beleid zal België de vooropgestelde doelstelling van een verdere vermindering van de CO2-uitstoot niet halen!

Dit heeft uiteraard alles te maken met de typische kenmerken van het Belgisch woningbestand: verouderd, niet geïsoleerd, niet aangepast aan de vergrijzing van de bevolking, keuzes van bouwmaterialen, brandstof, bouwstijlen … die verankerd zijn in sterke culturele voorkeuren die het Belgische vastgoed typeren en ook onderscheiden van het buitenland. Duurzaam bouwen is kwalitatief bouwen en vereist duidelijke keuzes: een totaalaanpak, strenge regelgeving, een aanmoedigingsbeleid om de noodzakelijke keuzes betaalbaar en haalbaar te maken voor iedereen.

Anderzijds blijkt ook duidelijk uit een zeer recente enquête die de Confederatie Bouw bij haar leden uitvoerde dat de vraag naar duurzamer bouwen en de aandacht voor energiezuinig bouwen vooral de jongste drie à vier jaar is toegenomen en zelfs sterk is toegenomen voor 44% van de ondervraagde aannemers. Zeven op tien aannemers menen ook dat er in de toekomst niet meer kan of zal gebouwd worden zonder rekening te houden met duurzame activiteiten, producten en technieken. De trein van het duurzaam bouwen heeft ineens de snelheid van een HST.

Op de vraag hoe de mentaliteit dan wel kan worden veranderd om iedereen, en niet een beperkt deel van overtuigden en kapitaalkrachtigen te stimuleren om duurzamer te bouwen en verbouwen, antwoordt 78% van de aannemers dat de hefboom hiervoor een strenge maar aanmoedigende regelgeving is met hogere premies, aftrekbaarheid die niet jaarlijks beperkt wordt om zo de versnippering van de investeringen te vermijden, en voor de nieuwbouw de ambities hoger bepalen. De openbare opdrachtgever moet volgens de aannemer veel meer dan nu het voorbeeld geven en bij alle overheidsopdrachten en bouwprojecten resoluut kiezen voor een duurzame aanpak, hetgeen nu totaal niet het geval is. Ook is volgens 78% van de aannemers het beleid te weinig stimulerend (premies, fiscale aftrek, laag BTW-tarief) voor de sloop en nieuwbouw. Toch wijst het wetenschappelijk onderzoek van de professoren Thomas en Goossens overduidelijk op het enorm verouderd woningbestand dat nooit op een aanvaardbaar en betaalbaar niveau qua energetische duurzaamheid kan worden gebracht.

Naast de overheid die gepaste maatregelen moet nemen, wil ook de aannemer zelf zijn verantwoordelijkheid nemen om duurzaam aan de toekomst, zijn toekomst te bouwen. 70% van de aannemers zegt nu al actief te zijn maar wenst dit ook te blijven en zich hierop meer te willen toeleggen. De overgrote meerderheid van de aannemers wenst meer informatie om te kunnen bijblijven, zowel over de regelgeving maar ook en vooral over plaatsingstechnieken. Unaniem stellen zij dat vakmanschap en vakkennis het rendement van de investeringen in duurzaam bouwen zullen bepalen. Zij pleiten onomwonden voor een grotere betrokkenheid bij het bouwproces om ontwerp en uitvoering beter op elkaar te kunnen afstemmen in het belang van het kwalitatief eindproduct.

Dat duurzaam bouwen voor de aannemers een groeimarkt is, is duidelijk. Een groeimarkt die bovendien een enorme maatschappelijke en economische bijdrage kan leveren. De isolatie van 200.000 woningen (eengezinswoningen en appartementen) per jaar betekent immers een vermindering van 15% van de huidige CO2-uitstoot. Maar dit betekent ook bijkomende tewerkstelling van 20.000 bouwvakkers. Met een gemiddelde investering van 10.000 € per jaar voor die renovatiewerken betekent dit ook een omzet van 2 miljard € per jaar! Duurzaam bouwen is dus niet alleen een noodzaak, maar ook een hefboom voor economische groei, een investering in het behoud van ons woningbestand, en een verbetering van de leef- en woonomstandigheden. "Duurzaam bouwen aan de toekomst is dus investeren in die toekomst” stelt Robert de Mûelenaere, gedelegeerd bestuurder van de Confederatie Bouw als besluit van het Bouwforum.

Duurzaam bouwen… is véél meer dan een hype of een product van goede marketing en massamediacommunicatie. Iedereen praat erover, iedereen schrijft erover, iedereen wil het, maar…. nu nog die ene definitieve stap: iedereen duurzaam doen bouwen en verbouwen. Iedereen, dat is de particulier en de overheidsopdrachtgever, de bouwer en verbouwer, maar dat is ook de ontwerper, de architect, dat zijn de materialenproducenten, maar nog meer de verschillende beleidsverantwoordelijken die samen met een totaalvisie en aanpak resultaten moeten boeken.

Gesterkt door de besluiten van het Bouwforum en de resultaten van de enquête bij haar leden neemt de Confederatie Bouw alvast de handschoen op en neemt haar verantwoordelijkheid om voluit en proactief de kaart van het duurzaam bouwen te trekken. Als wij onze toekomst veilig willen stellen moet er verandering komen en meer echte inzet.

En daarom roept de Confederatie Bouw op tot een echt KLIMAATVERBOND om zo alle kansen aan te wenden om echte en concrete resultaten te bereiken. Haar voorstellen van actieplan liggen al klaar. Voor de vernieuwbouw: een aanmoedigingsbeleid met hogere fiscale stimuli en premies, derdebetalerssystemen en uitbreiding van de BTW-regeling voor sloop en heropbouw. Voor de nieuwbouw strengere regelgeving die de lat toekomstgerichter en hoger legt. Voor de aannemers meer opleiding en toegang tot kennis en informatie en een veel grotere en vroegere betrokkenheid van de uitvoerende bouwpartner bij het bouwproces.