Dag van de Architectuur 2003: De grenzen voorbij

De Dag van de Architectuur is een jaarlijks evenement dat officieel op 1 juli wordt gehouden met als doel architectuur onder de aandacht te brengen van een breed publiek. In 2003 zal de Dag van de Architectuur in het weekend van 28 en 29 juni worden georganiseerd. Het thema is De grenzen voorbij.

Met het thema De grenzen voorbij worden de letterlijke en figuurlijke grenzen van de architectuur centraal gesteld. Architectuur is per definitie verbonden met het maken van grenzen, overgangen en afscheidingen. Misschien juist daardoor bestaat er in de architectuur ook een groot verlangen om grenzen te overschrijden, te verleggen of op te heffen. Het thema biedt niet alleen aanleidingen voor filosofisch getinte overpeinzingen over wat de architectuur vermag, maar kan ook heel concreet worden bekeken.

Grensoverschrijdend verkeer
Nederlanders bouwen in het buitenland, buitenlanders in Nederland en met Europese aanbestedingen is de EU ook voor de architectuur in principe één geheel geworden. Toch lijken landsgrenzen vandaag de dag nog altijd een rol te spelen, zelfs in een vak dat van oudsher grensoverschrijdend is.

Grenzen tussen openbaar en privé
Architectuur trekt grenzen tussen binnen en buiten, maar tegenwoordig vallen deze grenzen minder dan ooit samen met de grenzen tussen privé en openbaar. Met verschijnselen als de privatisering van het openbare domein is vaak helemaal niet meer zo duidelijk waar de grens ligt. In bijvoorbeeld shopping malls, spoorwegstations, en zelfs in sommige woonwijken is een scala aan quasi-openbare ruimten ontstaan, waar de tegenstelling privé-openbaar of het begrip collectief niet zo maar op van toepassing is.

Rode en groene contouren
Grenzen hoeven niet getrokken te worden om een realiteit te kunnen zijn. Zo bestaat in Nederland een denkbeeldige grens tussen stad en platteland, tussen verstedelijking en natuur. In werkelijkheid zijn die grenzen vrijwel nergens scherp te trekken, maar toch hebben ze een hardnekkig bestaan, tot in de officiële planningsdocumenten van de overheid aan toe waar rode en groene contouren stad en natuur inperken. Wat is de betekenis van zulke denkbeeldige begrenzingen voor de ruimtelijke planning?

De grenzen van het territorium van de architect
Grenzen liggen zelden vast, ook niet in de architectuur als vak. Het was nog maar kort geleden dat stedenbouw en interieurontwerp geen zelfstandige disciplines waren, maar gewoon onderdelen van de architectuur. Is alles wat een architect doet architectuur? En wat kan de samenwerking met bijvoorbeeld een grafisch of industrieel vormgever, een dj of graffitiartiest opleveren voor de architectuur?

De verschuivende grens van de architectuur
De architectuur verkent haar eigen grenzen. Hoe groot kan een overspanning zijn, hoe hoog een wolkenkrabber? Hoe zwaar of hoe licht kan iets worden gebouwd? Hoe abstract kan architectuur zijn, is wat niet te bouwen is ook architectuur? Hoe ver kan architectuur komen in de richting van de totale transparantie of de totale massiviteit?