Arnhem Centraal wint Schreudersprijs

Het stationsgebied Arnhem Centraal heeft de Schreudersprijs gewonnen voor innovatief, meervoudig ondergronds ruimtegebruik. Het nieuwe stationsgebied, dat in opdracht van de gemeente Arnhem is ontworpen door het Amsterdamse architectenbureau UN Studio (Ben van Berkel) in samenwerking met de ingenieurs van Arup (Cecil Balmond) Amsterdam, is het eerste Nederlandse Sleutel Project, waarvan daadwerkelijk delen gerealiseerd zijn.

Arnhem krijgt voor de tweede maal op rij de tweejaarlijkse Schreudersprijs; in 2003 ging de prijs naar de ondergrondse uitbreiding ArtEz van architect Hubert-Jan Henket. Volgens de jury toont Arnhem durf en visie en koestert ze hoge ambities. Maar ze laat tegelijkertijd zien dat ondergronds bouwen een grote toegevoegde waarde heeft voor een lastige ruimtelijke opgave van verdichting, het wegnemen van knelpunten in infrastructuur en het bereiken van hoge kwaliteit. Dat de diverse verkeersstromen in dit ontwerp elkaar niet kruisen is een grote prestatie. De gemeente Arnhem heeft als opdrachtgever een belangrijke rol vervuld in het project. Vanaf 1996 is samen met Ben van Berkel gewerkt aan het Masterplan, waarin met ‘slechts’ een beperkte ruimtevraag een maximaal programma mogelijk is. De oplossing is met name gezocht in het toepassen van ondergrondse bouwtechnieken. Om dit ontwerp technisch te kunnen realiseren is UN Studio (in overleg met de gemeente Arnhem) in zee gegaan met ontwerp- en ingenieursbureau Arup. Zo onstond een samenwerking met als resultaat een Masterplan met verschillende onderdelen die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.

In Arnhem Centraal is 160.000 m2 programma ontworpen op een locatie van 40.000m2. Volgens Ben van Berkel wordt de kwaliteit van publieke ruimtes vaak over het hoofd gezien. “In het ontwerp van het stationsgebied staat de voetganger centraal en is er door inventief meervoudig ruimtegebruik een publieke constructie ontworpen waarbij aspecten als sociale veiligheid, korte verbindingsroutes en heldere zichtlijnen bijdragen aan een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte.”

Het nieuwe station van Arnhem is een belangrijk vervoersknooppunt op zowel stedelijk als landelijke niveau en vormt de halteplaats voor de hogesnelheidstrein Amsterdam – Frankfurt. Het ontwerp voor het Masterplan Arnhem Centraal van UN Studio wordt gekenmerkt door een grote verwevenheid van verschillende aan elkaar gekoppelde functies. Dankzij de toepassing van innovatieve ondergrondse oplossingen en een integrale constructie, is een grote bebouwingsdichtheid mogelijk zonder in te boeten op de kwaliteit van de openbare ruimte. De verwevenheid van functies bestaat in technisch opzicht uit gedeelde funderingen, korte verbindingsroutes en lichttoetreding in de ondegrondse bouwlagen. In de architectuur komt de verwevenheid tot uitdrukking in vloeiend doorlopende lijnen en rondingen, het materiaalgebruik binnen het gehele plangebied en alle verschillende planonderdelen. De toepassing van heldere bewegwijzering in nauwe afstemming met de architectuur heeft geleid tot voor zichzelf sprekende (loop)routes binnen het gehele stationsgebied. Eerder werd de ondergrondse parkeergarage in het stationsgebied door de ANWB al uitgeroepen tot de beste parkeergarage van Nederland.